IV Nowotarskie Zimowe Zawody Balonowe o Puchar PCD SALAMI
resetpowiększdrukuj

Rękodzieło, nierzadko artystyczne, jest głęboko zakorzenione na skalnym Podhalu

2013-05-07 //Wstecz
Rękodzieło, nierzadko artystyczne, jest głęboko zakorzenione na skalnym PodhaluCiesielstwo, lutnictwo, mszenie, rzeźbienie w drewnie, ludwisarstwo, spinkarstwo, kuśnierstwo, tkactwo, rzeźbienie w szkle-to niektóre z zabytków rękodzieła Podhalan nadal praktykowane, spotykane na jarmarkach Podhala. Rękodzieło nierzadko artystyczne jest głęboko zakorzenione na skalnym Podhalu. Z dziada pradziada przekazywane są tradycyjne zwyczaje wykonywanych rzadko dziś spotykanych zawodów. To tu pośród srebrzystych górskich potoków, gdzie Natura żyjących tu ludzi zmusiła do wszechstronności aby przetrwali śnieżne i mroźne zimy, nierzadko walczących z wezbranymi potokami, gdy do cywilizacji było daleko i cywilazcja nierychliwa by wspomóc - radzić sobie trzeba było samemu. Stąd to z Gór biorą się najlepsi dekarze, cieśle, dziewiarze, kuśnierze itd.
Niestety, wiele z zawodów niegdyś obfitujących w mistrzów, rozsianych po okolicznych wsiach, siołach terz zanika a wraz z nimi zanika tradycja. Coś jednak jeszcze zostało z tamtych lat, gdy ręce były podstawowym narzędziem a głowa jedyną w swoim rodzaju deską kreślarską. Poniżej spis góralskich umiejętności:
Ciesielstwo – umiejętność budowy domów góralskich z drewna i wykonywanie poszczególnych jego elementów jak np. rysie, czy słupy wiązane.
Lutnictwo – wyrób strunowych instrumentów muzycznych: skrzypiec, altówek, góralskich basów (trzystrunowych wiolonczeli), złóbcoków - tradycyjnych gęśli góralskich dłubanych z jednego kawałka drewna - to jedna z charakterystycznych umiejętności, które rozwinęły się pod Tatrami.
Mszenie – polega na uszczelnianiu szpar miedzy płazami ścian lub innych miejsc, które wymagają uszczelnienia. Wykonuje się to za pomocą specjalnie wrabianych wiór drewnianych zwanych wełnianką, które skręca się w odpowiedni sposób i ubija kawałkiem metalu tzw. trzósłem. 
Rzeźbienie w drewnie – zazwyczaj są to figury o tematyce sakralnej i regionalnej - scenki z życia górali. Powszechny jest także wyrób przedmiotów użytkowych zdobionych rzeźbieniem.
Snycerstwo – to fach, który polega na wykonywaniu i zdobieniu mebli oraz elementów architektonicznych jak np. sosręby (belki podtrzymujące strop), płyty drzwi, osłony balkonów i ganków, dekoracyjne karnisze, listwy.
Stylmach – kołodziej zwany dawniej także stelmachem - rzemieślnik zajmujący się wyrobem drewnianych wozów, sań i części do nich, głównie kół. Po zbudowaniu drewnianej części wozu przekazywano go do okucia kowalowi, który wykonywał metalowe części wozu.
Wyrabianie gontów – umiejętność wytwarzania ze specjalnie przygotowanych kawałków drewna krótkich desek z wyprofilowanymi brzegami, które pozwalają układać jednolitą powierzchnię dachową.
Wyrabianie wełnianki – polega na obróbce drewna na specjalnym warsztacie, w efekcie którego powstają drobne podłużne wióra nazywane wełnianką. Tak przygotowany materiał używany jest do uszczelniania szpar miedzy płazami tworzącymi ściany w budownictwie góralskim.
Kamieniarstwo – to jeden z fachów, który rozwinął się na Podhalu. Ogrodzenia, licowanie ścian budynku, kominki wykonywane są z kamieni granitowych lub piaskowca, obrabianych ręcznie.
Ludwisarstwo – mniej popularne, lecz nadal spotykane na terenie Podhala. Ludwisarze oprócz wytwarzania dzwonów kościelnych, dzwonków dla owiec, koni, bydła, zajmują się odlewaniem różnego rodzaju przedmiotów użytkowych, takich jak: klamki, świeczniki, klamry, ozdoby do końskiej uprzęży i wiele innych. Materiał wykorzystywany do pracy to m.in.: stopy mosiądzu i brązu. Zaś podstawowe wyposażenie warsztatu stanowi piec odlewniczy, glinka do formowania oraz szlifierki, polerki i pilniki.
Spinkarstwo – to dziedzina metaloplastyki. Z metalu wykonuje się wiele ozdób do stroju ludowego, można wymienić tu: zapięcia do kierpców i pasów, sprzączki, klamry, brosze, ale przede wszystkim spinki góralskie, jeden z ważniejszych elementów męskiego stroju ludowego. Do wyrobu spinek służą liczne narzędzia spinkarskie, są to m.in.: nożyce metalowe do cięcia blachy, mały młotek, pilnik służący do dekorowania krawędzi spinek, rylce do rysowania ornamentów, stemple żelazne o różnych kształtach służące do wybijania ornamentów. Spinki wykonuje się najczęściej ze stopu mosiądzu, alpaki (odmiana mosiądzu), ołowiu i srebra. Sposób wyrobu spinek opiera się na procesie ich wycinania i wybijania w wymienionych materiałach.
Kuśnierstwo – to rzemiosło zajmujące się wyrobem kożuchów, serdaków, rękawiczek, czapek. Wyroby kuśnierzy w ostatnich latach cieszą się dużym zainteresowaniem nie tylko wśród górali, ale i ludzi z zewnątrz. Dużą popularnością cieszą się krótkie serdaki i kożuchy szyte ze skór owczych farbowanych na tabakowy i oranżowy kolor, z wąskim barankowym obszyciem. Zdobnictwo opiera się przede wszystkim na aplikacji z czerwonej skórki. Można spotkać się z serdakami lub kożuchami bogato zdobionymi kolorowym haftem lub skromnie zdobione tzw. "krokiewką" biegnącą wzdłuż szwów i towarzyszącym jej "cyroniowaniem".
Dziewiarstwo ręczne – jest nadal bardzo popularne na wsiach. Polega na pleceniu na rutach z owczej wełny swetrów, skarpet, rękawic i czapek.
Tkactwo – (kilimy, sumaki, gobeliny) – to umiejętność wykonywania z owczej, ręcznie farbowanej wełny na pionowym warsztacie tkackim, lub na ramie gobelin i kilimów. Prezentowana na nich tematyka nawiązuje do regionu, przyrody i religii.
Haftciarstwo – polega na wyszywaniu ozdobnych parzenic o wzorach różniących się w zależności od rejonu Podtatrza. Wzory wyszywane na portkach i cuchach góralskich ręcznie z użyciem specjalnie barwionych nici z wełny owczej.
Haft biały pełny – wykonywany ręcznie z użyciem tamborka. Zdobi się nim koszule męskie, damskie bluzki, serwety, zasłony, obrusy.
Haft kolorowy – niezwykle popularny ręczny haft kolorowy jest stosowany zarówno do ubrań jak i do innych przedmiotów użytkowych: obrusów, serwet, zasłon okiennych, dekoracyjnych makatek kuchennych.
Wyszywanie ubrań góralskich koralikami i cekinami – polega na precyzyjnym ozdabianiu drobnymi elementami zdobniczymi tradycyjnych ubrań góralskich. Fach ten wymaga niezwykłej umiejętności i wprawy.
Malarstwo na szkle – wzorowane na obrazach malowanych tą techniką w XVIII i XIX wieku w Czechach, Słowacji i Morawach. Malarstwo na szkle o tematyce religijnej i świeckiej do dziś cieszy się wielką popularnością na Podtatrzu i jest jedną z najbardziej charakterystycznych twórczości.
Rzeźbienie w szkle – niezwykła umiejętność polegająca na wcinaniu się w kawałki szkła za pomocą obracającego się kamienia. Powstające w ten sposób motywy nawiązują do tradycyjnych wzorów góralskich, parzenic, szarotek itp.


   

 
      

   

źródło ginace-zawody.watra.pl, wikipedia.pl. MSiT









Rozkład jazdy


Noclegi

Hotel LitworHotel Litwor
Zakopane / Nocleg i Restauracja
Kameralny, luksusowy, butikowy hotel w Zakopanem…
MicherdaMicherda
Niedzica / Nocleg
Ośrodek położony jest w malowniczym regionie Spisza. W bliskiej odległości m
Apart-Center Ogrody GórskieApart-Center Ogrody Górskie
Zakopane / Nocleg
Apart-Center Ogrody Górskie zaprasza.
Restauracje

Karczma PolaniorkaKarczma Polaniorka
Biały Dunajec / Restauracja
Karczma HolnyKarczma Holny
Zakopane / Restauracja
Zapraszamy do karczmy położonej nieopodal drogi do Doliny Kościeliskiej.
Restauracja LechaletRestauracja Lechalet
Murzasichle / Restauracja
Legendarna rzekomo włoska knajpa założona przez góralkę po powrocie z Włoch

Warto przeczytać

E-kartki góry