IV Nowotarskie Zimowe Zawody Balonowe o Puchar PCD SALAMI
resetpowiększdrukuj

Szlak Oscypka.

2013-04-22 //Wstecz
Szlak Oscypka.Znawcy uważają, że najsmaczniejszy jest wiosną, gdy mleko zawiera najwięcej tłuszczu.  Oscypek- u każdego bacy smakuje inaczej, a jego walory zależą i od ziół , i traw porastających łąki, na których pasą się owce, oraz od stosowanej receptury, częstokroć przekazywanej z pokolenia na pokolenie.
Oscypek ma z górą 400 lat i wytwarza się go nadal ręcznie, w szałasach i tylko w okresie dojenia owiec, czyli od maja do września. Potem są tylko "krowiaki"- na krowim mleku. Górale w tej kwestii są niezwykle tradycyjni.
Szlak wiedzie przez powiaty tatrzański i nowotarski - znajduje się tu 25 wybranych bacówek. Bacówki trudno odwiedzić podczas jednej podróży, zresztą nie ma takiej potrzeby. Lepiej nawet, jeśli szałasy nie będą celem samym w sobie, a tylko przystankiem podczas spaceru. Do większości bacówek nie da się dojechać samochodem- i dobrze. Kierunek pokazują drewniane drogowskazy z symbolem szałasu i oczywiście - sera. Otoczeniu szałasu najczęściej towarzyszy bek owiec. Trzeba pamiętać, że bacowie niechętnie wpuszczają obcych na dłużej do bacówek. Jeżeli już jednak uzyskamy zgodę (nie zapomnijmy o nią poprosić), i przekroczymy próg jednej z nich, czeka nas krótka podróż w przeszłość, bo sposób wyrobu oscypka nie zmienił się prawie wcale. Wewnątrz nawet w dzień panuje półmrok, dym gryzie w oczy, a nos atakuje ostry zapach wędzonych na górnych półkach oscypków. Ognisko pasterskie – watra, pali się od wiosny do jesieni. W dniu św. Wojciecha, czyli 23 kwietnia, święci się szczapy drew do uroczystego rozpalenia watry w czasie redyku, na początku wypasu owiec. Utrzymaniu ognia w nocy służy tzw. zawaterniok – świerkowa lub sosnowa kłoda, która może tlić się kilka godzin. W szałasie zadymione są ściany i zgromadzone tam sprzęty. To specyficzne miejsce,i jeśli mamy nazbyt wrażliwe powonienie, drażni nas widok mało sterylnych naczyń, sprzętów, to nie zabawimy we wnętrzu zbyt długo.Nie ma tam bieżącej wody, elektryczności. Zauważyć jednak warto gielety, czyli drewniane skopki z mlekiem owczym, puciery, do których przez lniane płótno jest odcedzane mleko, a ponadto czerpaki, cebrzyki i wiadra. Tak właśnie powstaje oscypek i jego pochodne.
Oto nasza trasa: kierunek Gorce -Kowaniec- dzielnica Nowego Targu, wyruszamy żółtym szlakiem- kierunek na Turbacz (1310 m.n.p.m.) – najwyższy szczyt w tym pasmie górskim. Po 2 godzinach dotrzemy na Polanę Wisielakówka, (1180m.n.p.m.- nazwa pochodzi stąd, że na polanie grzebano onegdaj samobójców (wisielcówwisielaków), których przesądy nie pozwalały pochować na terenie wsi, by nie sprowadzili nieszczęścia.). Na grzbiecie Turbacza - (trzeba iść czerwonym szlakiem na Kiczorę- 1282 m.n.p.m.), i docieramy na Halę Długą (położona jest na wysokości 1160-1270 m n.p.m. i ma powierzchnię 33,77 ha.) – to rozległa polana z widokiem na szczyty Gorców, Beskidu Wyspowego i Sądeckiego oraz Pienin i Tatr. Widoki zapierają dech w piersiach. To trudny teren, więc nie ma tam pasterskiej konkurencji. Tu wypasają najwytrwalsi. Wypatrujmy "bacówek", są charakterystyczne z wyglądu a i zapach wędzonki jeśli idziemy od zawietrznej, powinien nam pomóc tam trafić. Z dala powita nas psi szczek, to wierny stróż stada, najczęściej owczarek podhalański, który jak żaden inny umiejętnie zagania stado niesfornych owiec, pilnuje porządku odgania niepożądanych gości - amatorów owczego mięsa. 
W Gorcach także odbywa się wypas kulturowy owiec, którego początek uroczyście inauguruje się w tym roku w Ludźmierzu (najstarsza wieś na Podhalu) - wielonarodowy wypas owiec. Gorczańskie stada liczą do 2000 sztuk owiec. Widok tych sympatycznych zwierząt pasących się na łąkach w dzielnicy Kowaniec, wzdłuż wijącego się wartko Dunajca, nie jest niczym nadzwyczajnym. Często spacerowiczom towarzyszom owcze "bobki". Nieomylny znak, że stado tędy szło.
Tropem oscypka da się podążać także daleko od utartych szlaków. Takim jest wieś Dursztyn (z niemiecka Durstein- twarde skałki), odległa 15 kilometrów na południowy wschód od Nowego Targu, to jedna z najpiękniej położonych wsi na polskim Spiszu, a także najwyżej zlokalizowana miejscowość w Pieninach Spiskich. Tu np. kolejny „unijny” baca wypasa ok. 700 owiec na pastwiskach z widokiem na Tatry, Gorce i Babią Górę (lub Diablak, położona 1275 m. n p. m.). W pobliżu znajdują się malowniczo położone wapienne Dursztyńskie Skałki (Skalice Spiskie). Przez wieś przechodzi czerwony szlak turystyczny prowadzący z Bukowiny Tatrzańskiej (atrakcyjna wieś o szerokim spectrum walorów turystycznych, wypoczynkowych w powiecie nowotarskim) do Niedzicy (miejscowość położona jest u pd.-wsch. podnóży góry Cisówki (777 m)) Hombarku (743 m) – szczytów Pienin Spiskich). Można nim szybko, bo tylko w godzinę, dojść na najwyższy szczyt Pienin Spiskich – Żar (883 m n.p.m.). Na zakupy po ten przysmak rodem z Podhala, zapraszamy do Nowego Targu, gdzie na miejscowym jarmarku, cyklicznie odbywającym się w każdy czwartek i sobotę na straganach można przebierać i wybierać, a gaździny służą radą i dadzą posmakować oryginału, jakiego nigdzie więcej nie spotkamy.
A jak powstaje ten owczy smakołyk- OSCYPEK?
Ten owczy ser to pilnie strzeżony znak towarowy i jedna z najbardziej rozpoznawalnych wizytówek górali podtatrzańskich i beskidzkich. Stał się nawet przedmiotem sporów z sąsiadami zza miedzy - Słowakami.Były klopoty z rejestracją w UE, ale górę wzięli nasi górale. Od 5 marca 2008 r. unijny certyfikat chroni oscypka, ale i bryndzę podhalańską. Prawo zezwala aby był on wytwarzany tylko według tradycyjnej, kilkusetletniej receptury i tylko w tych powiatach południowej Polski: tatrzańskim, nowotarskim i we wskazanych gminach powiatów: suskiego, limanowskiego, nowosądeckiego, cieszyńskiego i żywieckiego. Mało ciekawym dla baców jet to, że muszą się teraz poddawać ścisłej kontroli i uzyskać specjalne zezwolenia na sprzedaż tego sera. Unia czuwa.
Dziś prawo do legalnego handlu oscypkiem ma kilku baców, pozostali starają się o certyfikat lub produkują i sprzedają „po cichu”. Takich właśnie "lewych" producentów najprawdopodobniej spotkamy podczas podczas naszych wędrówek po Gorcach.
Aby powstał oscypek, to serową masę wielokrotnie na przemian parzy się w gorącej wodzie i wyciska (pucy). Kiedy staje się elastyczna, baca nadaje jej kształt wrzeciona, spina zdobionymi foremkami, a końce formuje w stożki. Wielu z baców odciska na swoim "wrzecionie" charakterystyczne dla siebie symbole. Ostatnie etapy produkcji oscypka to moczenie w solance i wędzenie w dymie ogniska pod dachem szałasu, co trwa od 3 do 14 dni. Oryginalny oscypek z owczego mleka można poznać po tym, że jest gładki, lśniący od tłuszczu, a po przekrojeniu, jeśli jest świeży – elastyczny i ma żółtawy kolor. Znawcy tematu mają swoje "wypróbowane" metody rozpoznawania tego najlepszego i tradycyjnego. 
Oprócz oscypka na bacówce warto spróbować żętycy (zyntyca) (zwykle za darmo) i bundzu
- Żętyca (zintyca) jest bardzo kwaśna, smakiem nieco przypomina maślankę. Jej kiszenie stanowi swoistą sztukę. Serwatkę należy podgrzewać, mieszając, by się nie przypaliła. Gdy zaczyna się warzyć, baca musi uchwycić moment, kiedy powierzchnia żętycy „pęka”. Wtedy należy ją odsunąć z ognia, wlać do tzw. puciery, w której płyn naturalnie się będzie kisił. Górale ten kwaśny napój polecają szczególnie na kaca. Turystów często straszą, że zaraz po wypiciu pierwsze kroki trzeba skierować do toalety. W istocie żętyca może działać przeczyszczająco. Ale nadaremnie wokół bacówki szukać by było toalety.
- Bundz – biały owczy ser o łagodnym słodkim smaku przypominającym trochę włoską mozarellę. Można go jeść lekko posolony, ale najlepszy jest bez dodatków, z chlebem albo konfiturą lub miodem. Do jego produkcji wykorzystuje się podpuszczkę. Dodana do słodkiego ciepłego mleka powoduje jego ścinanie. Z upływem czasu bundz dojrzewa, nabiera aromatu i zaczyna lekko kwaśnieć. 
- Z bundzu powstaje bryndza – już tylko sporadycznie na bacówkach. Najczęściej wyrabia się ją w domach lub w mleczarniach na skalę przemysłową z mleka krowiego.
- Z resztek bundzu, który nie został wykorzystany do produkcji oscypka, robi się redykołki – serki w kształcie zwierząt, serca lub wrzeciona.
Opracowano na podstawie: national-geographic.pl/artykuly/pokaz/szlak-oscypka/



 

Rozkład jazdy


Noclegi

Zajazd Czorsztyński Motel - RestauracjaZajazd Czorsztyński Motel - Restauracja
Maniowy / Nocleg i Restauracja
Motel znajduje się nad nowopowstałym Zalewem Czorsztyńskim
Pensjonat PstrągPensjonat Pstrąg
Łopuszna / Nocleg i Restauracja
To jedyna na Podhalu restauracja, oferująca ryby z własnej hodowli.
Willa u KośleWilla u Kośle
Zakopane / Nocleg
Willa u Kośle zaprasza.
Restauracje

Pensjonat Pizzeria AmicusPensjonat Pizzeria Amicus
Zakopane / Nocleg i Restauracja
Amicus położony jest w spokojnej okolicy, w sąsiedztwie popularnych szlaków.
Modrzewie Park Hotel *****Modrzewie Park Hotel *****
Szczawnica / Nocleg i Restauracja
Modrzewie Park Hotel to pierwszy pięciogwiazdkowy hotel w Pieninach.
Hotel Sichlański DworekHotel Sichlański Dworek
Murzasichle / Nocleg i Restauracja
Warto skorzystać z oferty łączącej klasykę,funkcjonalność,prostotę i wygodę.

Warto przeczytać

E-kartki góry