IV Nowotarskie Zimowe Zawody Balonowe o Puchar PCD SALAMI
resetpowiększdrukuj

Andrzejki w górach-dawniej i dziś

2015-11-27 //Wstecz
Andrzejki w górach-dawniej i dziśPochodzenie andrzejkowych wróżb matrymonialnych nie jest do końca znane.Ojczyzną andrzejek była i starożytna Grecja jak i Germanie czczący starogermańskiego boga Freyera, dawcy bogactw, a przede wszystkim bóstwa miłości i płodności.

Noc z 29 na 30 listopada, w wigilię świętego Andrzeja, patrona Szkocji, Grecji i Rosji, to tradycyjny czas dla wróżb. Pierwsza polska wzmianka literacka o tym rytuale pojawiła się już w 1557 r. za sprawą Marcina Bielskiego. Obecnie Andrzejki są miłą okazją do zorganizowania ostatnich hucznych zabaw przed nadchodzącym z początkiem grudnia adwentem. Od morza po góry rośnie zapotrzebowanie na wosk a stare klucze ze stosownym otworem wracają na te krótką chwilę do łask.

Jak to wiele razy już bywało, tak i andrzejki traktowano bardzo poważnie, a wróżby odprawiano tylko indywidualnie, w samotności. Dopiero w czasach późniejszych przybrały one znaną nam formę zbiorową. Zanim jednak stały się tylko zabawą, to organizowano je w grupach rówieśniczych panien na wydaniu, które bardzo poważnie brały do siebie wyniki tych wróżb. Onegdaj wróżby andrzejkowe miały charakter wyłącznie matrymonialny i przeznaczone były dla niezamężnych dziewcząt a męskim ich odpowiednikiem były katarzynki. Pochodzenie andrzejkowych wróżb matrymonialnych nie jest jednak do końca znane. Dla niektórych ojczyzną andrzejek była starożytna Grecja, wskazując podobieństwo pochodzenia imienia Andrzej czyli Andress i greckich słów aner, andros oznaczających męża, mężczyznę. Kolejni badacze odwołują się z kolei do starogermańskiego kultu boga Freyera, dawcy bogactw, a przede wszystkim bóstwa miłości i płodności.

Współcześnie andrzejki przekształciły się w niezobowiązującą już nikogo do niczego zabawę gromadzącą młodzież obojga płci, podchodzącą do dawnego rytuału z przynależnym młodości przymrużeniem oka.

Najbardziej popularną wróżbą andrzejkową jest lanie wosku. Ten sposób wróżenia polega na laniu wosku roztopionego w mosiężnym tyglu, który wlewa się powoli przez dziurkę do klucza, do misy z zimną wodą. W momencie zetknięcia się gorącego wosku z powierzchnią chłodnej wody, zastyga, przyjmując bardzo fantazyjne kształty. To co oznacza ów kształt, podświetlony i widziany jako cień rzucony na ścianę pozwalał wywróżyć czy to sylwetka przyszłego męża lub akcesoria związane z jego profesją. Całe wieki praktykowania tego zwyczaju poskutkowały wręcz całym system interpretacji uzyskanych z wosku kształtów, który przyjęto później także w zabawie znanej jako wróżenie z fusów.


Był kiedyś dobry czas dla wszelkiej maści wróżbitów, którzy nieźle mieszali ludziom w głowach i przykładano do tych wróżb wielką wagę. Teraz już, gdy wróżby andrzejkowe mają jedynie charakter zabawy, nadal w najlepsze trwa wylewanie wosku na zimną wodę przez klucz i na podstawie kształtu zastygłego wosku lub rzucanego przez niego cienia wróży się o przyszłym ukochanym, jego cechach wyglądu, zawodu itp. Nic się nie zmieniło poza jednym, kiedyś wróżby traktowano niezwykle poważnie obecnie na szczęście z należytym dla nich dystansem i poczuciem humoru. Odczytanie odwzorowanych na zastygłym wosku kształtów widocznych jako cień na ścianie nadal jednak jest ulubionym zajęciem w andrzejkowy wieczór:

Czary, mary, hokus, pokus - hejże powiedzże mi duszku szczerze z kim Ci ja będę jadała wieczerzę- mawiały ponoć nasze prababki-

  • serce, mężczyzna, albo twarz mężczyzny – jest spełnieniem marzenia o miłości,
  • rycerz, mężczyzna na koniu- wróży, że panna wyjdzie za mąż za wojskowego,
  • gwiazda jest zwiastunem majątku,
  • kwiat wróży, iż czeka kogoś niespodzianka,
  • pik- zapowiada zmiany pracy,
  • kier wróży szczęście, a także miłość,
  • karo- daje nadzieje na poprawę sytuacji finansowej,
  • trefl ostrzega by uważać na zdrowie,
  • pierścień wróży zaręczyny,
  • pies, kot, zwierzę ostrzega by nie decydować się pochopnie na jakikolwiek nowy związek.


Była już mowa o wróżeniu z wosku, fusów, to teraz o czymś bardziej przyziemnym – o wróżeniu z butów.  
  • W kącie pokoju, na wprost drzwi stawia się po jednym bucie należącym do osób biorących udział w zabawie. Potem buty przestawia się jeden po drugim, do przodu. Ten but, który wyjdzie poza próg drzwi oznacza, iż jego właściciel będzie brać ślub jako pierwszy. 

Niczym nieograniczona ludzka wyobraźnia widziała we wszystkim kształty i odwzorowania na miarę stężałego w zimnej wodzie lanego przez klucz wosku. Toteż z czasem do katalogu andrzejkowych wróżb dołączono jeszcze kolejne: 

  • rzucanie psu kości lub kulek ciasta oznaczających wybranych chłopców — jeżeli pies jako pierwszy zjadł kość od danej dziewczyny, to ona jako pierwsza miała wyjść za mąż.
  • wróżba z kartkami — uczestnicy spisują imiona dziewcząt na jednej kartce, a imiona chłopców na drugiej, po czym kartki są odwracane i przekłuwane od góry imię, które zostanie przekłute oznacza imię przyszłej wybranki / wybranka.
  • losowanie przedmiotów o przypisanym umownym znaczeniu — listek, to staropanieństwo, obrączka lub wstążka, to rychły ślub, różaniec, to powołanie do zakonu.
  • ucięcie w dniu św. Andrzeja gałązki wiśni lub czereśni — jeżeli gałązka zakwitnie w Boże Narodzenie, to jest to zwiastun szybkiego zamążpójścia.
  • wróżenie z cyfry - do wyliczenia podstawową liczbą jest data naszych urodzin, musi to być jedna cyfra tak więc przykładowo: 19891408 (rok 1989 14 sierpnia). Teraz należy dodać wszystkie cyfry a następnie odczytać jakie znaczenie ma liczba, która wyszła nam z obliczeń.
  • wróżba z talerzami. Pod talerze należy schować: obrączkę, różaniec i liść. Ktoś miesza nam talerze, a następnie należy wylosować jeden talerz. Jeśli wylosujecie obrączkę - oznacza to rychłe zamążpójście, liść - długotrwałe panieństwo zaś różaniec - pójście do klasztoru.
  • wróżenie z obierzyn z jabłka - najpierw wybieramy tyle jabłek ile jest uczestniczek zabawy, każda starannie obiera swoje jabłko, by skórka była jak najdłuższa, po obraniu rzucamy skórkę za siebie, należy się uważnie przyglądać, jaka literka ułożyć się ze skórki. Prawdopodobnie ta literka, to pierwsza litera imienia przyszłego męża. 

Andrzejki to świetna zabawa dla każdego. Można bawić się w zaciszu domowym a można i w lokalu, gdzie obok tradycyjnych zabaw będziemy mieli zagwarantowane i ciekawe menu jak i wesołą atmosferę równie jak my wspaniale bawiących się gości. Jeśli do tego dodamy ciekawą aranżację wnętrz oraz oryginalną, na tę okazję specjalnie przygotowaną muzykę, to pożądany efekt mamy murowany.  


Andrzejki to również najhuczniej świętowany dzień w Szkocji w kraju, którego patronem jest św. Andrzej- a mając gdzieś na podorędziu mieszkańca tego górzystego kraju- złóżmy mu w tym dniu życzenia.

Źródło-obliczakultury.pl


        Więcej o walorach opisywanych miejsc oraz innych atrakcjach z gór dowiesz się czytając nasze artykuły:  

Podhale Przewodnik

Podhale Noclegi

Podhale Restauracje

Góry zdjęcia

 

Liczymy na Państwa fotografie z Waszych wojaży po górach.
Skomentuj i podziel się tym artykułem z innymi na https://www.facebook.com/Otopodhale- dziękujemy. 

Polecamy lekturę tekstów o Pieninach i Podhalu.

Jacek Grzesiak 


 

 

 

 



Rozkład jazdy


Noclegi

Willa HelanWilla Helan
Zakopane / Nocleg
Z obiektu Willa Helan roztacza się piękny widok na Tatry i zielone hale.
Pensjonat i restauracja Pod StancyjomPensjonat i restauracja Pod Stancyjom
Ząb / Nocleg i Restauracja
Nasz obiekt znajduje się w centrum Bukowiny Tatrzańskiej.
U GazdyU Gazdy
Nowy Targ / Nocleg
Noclegi Gazdy to nowoczesny obiekt położony w zacisznym zakątku Nowego Targu
Restauracje

Hotel LiptakówkaHotel Liptakówka
Białka Tatrzańska / Nocleg i Restauracja
Mamy zaszczyt zaprosić Państwa komfortowego Hotelu Liptakówka.
Tatrzański BórTatrzański Bór
Małe Ciche / Restauracja
Małe Ciche to jedna z najmniejszych wsi na Podhalu.
Karczma Pizzeria przy MościeKarczma Pizzeria przy Moście
Szaflary / Nocleg i Restauracja
Jest to obiekt gastronomiczno-rekreacyjny usytuowany w malowniczej górskiej

Warto przeczytać

E-kartki góry