IV Nowotarskie Zimowe Zawody Balonowe o Puchar PCD SALAMI
resetpowiększdrukuj

Pamięci ludziom gór

2015-10-20 //Wstecz
Pamięci ludziom górGóry, po których z większym lub mniejszym upodobaniem wędrujemy upajając się niezwykłymi widokami i przywiązaniem do tradycji jej mieszkańców jest też miejscem ostatniego spoczynku dla wielu niezłomnych.

Zbliża się dzień, gdy rodzinnie lub indywidualnie udajemy się na miejsca ostatniego spoczynku naszych najbliższych, przyjaciół, znajomych. Oddajemy się wówczas zadumie nad sensem życia, wspominamy tych, którzy jak to zwykło się mówić za szybko odeszli. Pomni naszej trudnej historii idziemy też na mogiły tych, którzy oddali swoje życie bądź w walce czynnej czy biernej ale i zostali zamordowani przez najeźdźców.

 Gorce-Podhale

Mamy tu w górach liczne przykłady niezwykłego męstwa, gdy stawiano zacięty opór tym, którzy odważyli się podnieść rękę na naszą wolność i niestety w walce tej oddali swe życie. Najtragiczniejsze są te z lat ostatniej wojny światowej, jeszcze świeże w pamięci, za sprawą żyjących jej uczestników i świadków tych tragicznych dla Narodu zdarzeń.

 Gorce-Podhale

Przemierzane od 1939 r. szlaki kurierskie, prowadzące z Polski przez Słowację na Węgry, zostawiły na podhalańskiej ziemi wiele grobów żołnierzy oraz oficerów polskich, którym nie udało się przekroczyć "zielonej granicy" i dołączyć do odtwarzanego na Zachodzie Wojska Polskiego. Znajdują się tu także liczne mogiły członków i współpracowników m.in. Armii Krajowej.

 Gorce-Podhale

Ciesząc się zasłużenie urodą Gorc natykamy się nierzadko na obelisk, płytę pamiątkową czy tylko krzyż, które symbolizują niezłomny opór i przywiązanie do wolności Tych, którzy tu walcząc oddali swe życie.

Bogatą tradycję niezłomnej walki okupionej wieloma ofiarami ma m.in Ochotnica (pow. nowotarski), to najdłuższa polska wieś.
W czasie okupacji niemieckiej wieś stanowiła istotny ośrodek partyzancki na Podhalu a przez mieszkańców nazywana była "republiką partyzancką". Swoja bazę miały tu m.in. oddziały partyzanckie Armii Krajowej, przede wszystkim oddział kpt. Juliana Zapały "Lamparta" (od 1944 r. 4 Batalionu 1 Pułku Strzelców Podhalańskich). Ponadto w okolicach Ochotnicy Dolnej, od przełomu 1941 i 1942 r. oddziały partyzanckie tworzyli zbiegli z nieludzkiej niewoli jeńcy radzieccy, których pod swoje dowództwo wziął zrzucony na Podhale jesienią 1944 r. mjr. Iwan F. Zołotar, łącząc luźne grupy partyzantów radzieckich.

Gorce-Podhale

Najbardziej spektakularnym epizodem II wojny światowej na tym górskim terenie była bitwa o Ochotnicę (18-20 października 1944 r.) stoczona z karną ekspedycją niemiecką, wygrana przez współpracujących partyzantów "Lamparta" i Zołotora oraz "Krwawa Wigilia" (23 grudnia 1944 r.) –w odwecie niemieccy i ukraińscy oprawcy spacyfikowali część wsi w odwecie za zabicie dwóch Niemców przez partyzantów Zołotora. Oddział SS wymordował wówczas 16 mężczyzn, 21 kobiet, 19 dzieci, obrabował i spalił kilkadziesiąt gospodarstw.

Gorce-Podhale

W centrum Ochotnicy wzniesiono pomnik ku czci ofiar "Krwawej Wigilii". Na cmentarzu parafialnym w Ochotnicy Dolnej znajdują się grób zamordowanej rodziny Brzeźnych, pomnik i zbiorowa mogiła pozostałych zamordowanych oraz groby partyzantów.

Na cmentarzu w Chochołowie można poświęcić chwilę i zadumać się nad zwieńczonym krzyżem głazem upamiętniającym mogiłę wojenną, która skrywa ciała 16 osób. W grobie tym leżą rozstrzelani 27 grudnia 1939 r. przez Niemców członkowie Dywersji Pozafrontowej oraz partyzanci z oddziału "Ognia" polegli podczas obławy KBW w 1946 r.- zginęło dwóch żołnierzy KBW i najprawdopodobniej pięciu partyzantów.

Gorce-Podhale

Odnalezienie mogiły "ogniowców" stało się to za sprawą studentów historii UJ, którzy w w 2008 r. w ramach letniego obozu naukowo-badawczego sporządzali we współpracy z Instytutem Pamięci Narodowej ankiety grobów wojennych dla Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego. Analiza wyników tej pracy pozwala na wysnucie wniosków a tym samym przedstawić całościowego obrazu małopolskich grobów wojennych.

Gorce-Podhale

Zlokalizowano również miejsca pochówku konfederatów barskich, którzy u kresu istnienia I RP toczyli walki o zachowanie bytu Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Upadek bytu państwowego i związane z tym późniejsze liczne zrywy powstańcze, które przyniosły i ten efekt, że powstawały niestety kolejne groby jak chociażby powstańców styczniowych, którzy przedostali się tutaj z terenu zaboru rosyjskiego. Kolejną sporą już grupę stanowią groby wojenne żołnierzy armii zaborczych oraz Legionistów z okresu I wojny światowej. Przez tereny wschodniej małopolski przetaczały się ciężkie boje ówczesnych tytanów- Carskiej Rosji i Cesarskiej Austrii.

Gorce-Podhale

Obiekty te są stosunkowo dobrze zachowane i udokumentowane dzięki staraniom władz II Rzeczpospolitej, stanowią jednak w zestawieniu z całą resztą mogił jedynie znikomy ich procent. Są tu także szczątki działaczy Konfederacji Tatrzańskiej –organizacji mającej na celu walkę z powołanym do życia przez Niemców "Komitetem Góralskim".

Gorce-Podhale

Okres II Wojny Światowej, to bezprzykładna w nowożytnych dziejach ludzkości eksterminacja grup etnicznych.
Dzięki wywiadom oraz analizie ankiet dotyczących działań wojennych w poszczególnych gminach, udało się odnaleźć miejsca, gdzie pochowani są ci Żydzi, których zamordowano jeszcze przed 1942 r. i pogrzebano w zbiorowych mogiłach na terenie rodzinnych wsi. Są też "zapomniane" i wstydliwie przemilczane mogiły, gdzie znajdują się tego typu groby, o które przez ponad 60 lat nie zadbała ani społeczność lokalna, ani "władza ludowa".
Gorce-Podhale

Polscy oraz niemieccy żołnierze, którzy zginęli podczas tzw. "bitwy granicznej" we wrześniu 1939 r. w większości znaleźli miejsce wiecznego spoczynku na miejscowych cmentarzach. Taki charakter ma m.in. mogiła polskich lotników w Orawce. Leżą w niej ppor. Tadeusz Prędecki oraz kpr. Rudolf Widucha – obserwator i strzelec polskiego samolotu bombowego PZL 23 "Karaś", który 3 września 1939 r. po zbombardowaniu niemieckiej kolumny pancernej pod Rabką został zestrzelony przez wrogą artylerię, rozbijając się w Orawce.

Podhale-Gorce 


Historia oddziałów partyzanckich rodem spod Turbacza ukazana jest w programie edukacyjnym "Partyzancką ścieżką na Turbacz" - udostępnionym przez GPN. Łączy ona treści historyczne i przyrodnicze. Podczas wędrówki można poznać miejsca związane z obecnością oddziałów partyzanckich działających w dolinie Łopusznej w latach 1943 – 1947, a także zobaczyć z bliska gorczańską przyrodę.

Podhale-Gorce

Niewielka nekropolia na Pęksowym Brzyzku w Zakopanem to kolejne niezwykłe miejsce w naszych górach. Ma jedną alejkę. Już przy samym wejściu, znajduje się grób Marii Witkiewiczowej, stanowiący też niejako symboliczną mogiłę jej syna,Stanisława Ignacego Witkiewicza. Okazały grobowiec tuż obok, to miejsce spoczynku lekarza i współzałożyciela Muzeum Tatrzańskiego,Władysława Florkiewicza.

Wędrując poPęksowym Brzyzku mamy okazję oddać cześć tym z wielkich polskich literatów jak:

  • Władysław Orkan,
  • Kornel Makuszyński,
  • Kazimierz Przerwa-Tetmajer,
  • Adam Pach,
  • Tomasz Gluziński.

Potomni uhonorowali pomnikami swoich słynnych taterników, a także przewodników tatrzańskich:

  • Macieja Sieczkę,
  • Józefa Krzeptowskiego,
  • Jędrzeja Walę,
  • Stanisława Gąsienicę-Byrcyna,
  • Jana Długosza,
  • Piotra Malinowskiego.

Tu też spoczywają znani zakopiańscy sportowcy-narciarze, wielcy patrioci polscy, żołnierze:

  • ·Stanisław Marusarz,
  • ·Bronisław Czech,
  • ·Helena Marusarzówna.

 Podhale-Gorce

Podhale było i jest natchnieniem dla poetów, pisarzy, malarzy, ba nawet rewolucjonistów. Dziś jest nade wszystko skarbem ogólnonarodowym, o niepodważalnej pozycji, bogatej tradycji, z którego nadal wenę twórczą czerpią współcześni artyści a milionom turystów daje możliwość zdrowego i przyjemnego wypoczynku. Warte są zatem wspomnienia i tym samym upamiętnienia w ten pełen zadumy czas te miejsca, o których wiemy, że kryją szczątki tragicznie zmarłych, nierzadko bohaterów.

Wykorzystano materiały prasowe oraz MSI, GPN, gminy Ochotnica D.


 

O innych atrakcjach z gór dowiesz się czytając nasze artykuły:  

Podhale Przewodnik

Podhale Noclegi

Podhale Restauracje

Góry zdjęcia

 

Liczymy na Państwa fotografie z Waszych wojaży po górach.

Polecamy lekturę tekstów o Pieninach i Podhalu

 

Jacek Grzesiak



Rozkład jazdy


Noclegi

Zajazd BiałczańskiZajazd Białczański
Białka Tatrzańska / Nocleg i Restauracja
NASZ ZAJAZD JEST PRZYJAZNY DLA MOTOCYKLISTÓW,
Pensjonat HalinaPensjonat Halina
Zakopane / Nocleg
Dom położony w zacisznym miejscu. Oferujemy pokoje 2-, 3-, 4-, 5-osobowe z p
Hotel Willa Pod SkoczniąHotel Willa Pod Skocznią
Zakopane / Nocleg i Restauracja
Wspaniały klimat i doskonała lokalizacja to nasz największy atut.
Restauracje

WILLA MARTAWILLA MARTA
Szczawnica / Nocleg i Restauracja
To najciekawszy budynek pod względem architektonicznym w Szczawnicy.
Restauracja 7 KotówRestauracja 7 Kotów
Zakopane / Restauracja
Jeszcze przed II wojną światową powstała przy drodze do Morskiego Oka...
Pensjonat Willa JordanówkaPensjonat Willa Jordanówka
Kluszkowce / Nocleg i Restauracja
Zapraszamy do uroczego Pensjonatu Willa Jordanówka.

Warto przeczytać

E-kartki góry