IV Nowotarskie Zimowe Zawody Balonowe o Puchar PCD SALAMI
resetpowiększdrukuj

Górski bastion-pełen niezwykłych atrakcji

2015-06-22 //Wstecz
Górski bastion-pełen niezwykłych atrakcjiSą tu i rozległe polany w masywie Wierchu Babieńca, Magurek, Przechyby, Rokitowca, Wierchu Znaki i Skalistego Gronika.Biegnie tędy odcinek kolei transwersalnej oraz Droga Knurowska. Szły tędy armie Wielkiej Wojny i hordy hitlerowców a po nich sowietów. Ostała się Polska.

Położenie Galicji na styku dwóch europejskich mocarstw z przełomu XIX i XX wieku skutkowało budową na ternach przygranicznych linii umocnień wojskowych, twierdz, szlaków komunikacyjnych etc.

Droga Knurowska - Podhale 

Ówczesne Cesarstwo Rosyjskie i Cesarstwo Austro-Węgier po kilkudziesięciu latach pokojowej koegzystencji i wzajemnej współpracy przy tłumieniu polskich dążeń niepodległościowych , w pierwszej dekadzie nowego-XX wieku ,miało więcej spornych aniżeli zgodnych interesów . Granice przemierzali rosyjscy rewolucjoniści, polscy powstańcy, kurierzy. Życie na obszarach przygranicznych zawsze jest niebezpieczne, szczególnie gdy granica nie jest czynnikiem łączącym a wręcz przeciwnie. Wrogo z czasem patrzące na siebie strony starały się ze wszech miar zabezpieczyć swoje interesy na zawłaszczonych w wyniku rozbiorów obszarach , które w przeważającej mierze po jej obu stronach zamieszkiwał wrogi im, bo polski czynnik etniczny. Budowano strażnice, koszary, fortyfikowano miasta, tworzono fortece. Takimi górskimi przykładami budowli inżynieryjnych o przeznaczeniu militarnym są tu m.in słynna kolej transwersalna, którą dość dokładnie opisujemy na naszych stronach oraz tzw. Droga Knurowska, zwana też "Gościńcem Barabów".Jest ona jednym z najciekawszych zabytków wojskowej inżynierii drogowej z przełomu XIX i XX wieku ale przy tym też równocześnie jedną z najpiękniejszych dróg widokowych w Polsce. Przez wielu uważana za efektowną „bramę w Gorce”, wprowadzającą z rozległej kotliny Nowotarskiej w pełen tajemnic świat gór. Z tej drogi podziwiać można aż 6 wielkich pasm górskich w Polsce i na Słowacji: Gorce, Beskid Sądecki, Pieniny, Magurę Spiską, Góry Lewockie, lecz przede wszystkim pełną panoramę Tatr. Widoki te są dostępne nie tylko dla turysty pieszego, który skorzysta z licznych dostępnych tu szlaków pieszych, ale dla każdego, kto zechce, czy to samochodem, rowerem lub zaprzęgiem przejechać odcinek dzisiejszej drogi powiatowej. 

 Ochotnica Górna - Podhale

W lokalnych społecznościach można spotkać się z określeniem Góry Knurowskie.Niestety nie znajdziemy tej nazwy na żadnej mapie ani w żadnym przewodniku turystycznym. Określenie to funkcjonujewśród mieszkańców wiosek leżących na granicy Knurowa i Ochotnicy Górnej. Dotyczy to niewielkiego fragmentu Gorców ograniczonego z jednej strony-od zachodu doliną potoku Łopuszna, od wschodu doliną potoku Knurowskiego, od południa Dunajcem, aby od północy graniczyć z grzbietem Gorców łączącym przełęcz Knurowską z Kiczorą biegnącą w kierunku Turbacza głównym –beskidzkim czerwonym szlakiem. Co charakterystyczne- nie ma tutaj oznakowanych tras ani tym bardziej wytyczonych szlaków turystycznych. Liczne za to są tu górskie mateczniki, uroczyska, głębokie doliny, krystalicznie czyste strumienie, przepiękne zagubione wśród lasów polanki, stare bacówki i wspaniała cisza podkreślana szumem lasu. Lasy pełne są borówek, malin i raj dla zwolenników grzybobrania-szczególnie obficie występują tu rydze. Nie są to wielkie góry. Ich bezwzględna wysokość nie przekracza 950 metrów n.p.m. chociaż pokonywanie stromych stoków głębokich dolin wymaga sporej kondycji. Planując odwiedziny musimy być dobrzy w orientacji w górskim, zalesionym terenie ze znajomością leśnych dróg i wystarczy nam w zasadzie jeden, najwyżej dwa dni.

 

Budowane w XIX i z początkiem XX wieku umocnienia znalazły swoje zastosowanie podczas Wielkiej Wojny, której szlak Frontu Wschodniego I Wojny Światowej na obszarach w województwa małopolskiego wiedzie do miejsc, które w latach 1914–1915 były areną kluczowych zmagań na tym odcinku frontu wschodniego. Można tu zobaczyć pamiątki z tamtych czasów: forty twierdzy Kraków, krakowskie Oleandry, z których wyruszyła I Kampania Kadrowa, liczne niestety cmentarze wojenne zaprojektowane przez wybitnych ówczesnych artystów. Trasa obfituje też w dawne obiekty wojskowe, jak np. koszary, siedziby sztabów walczących armii, szpitale wojskowe. W niektórych miejscach ocalały do dziś ślady okopów i innych umocnień polowych.

Droga Knurowska - Podhale

Gdy ze stolicy Małopolski wyruszała w bój słynna I Kompania Kadrowa , niewielu wróżyło tej inicjatywie sukces. Pozostawmy jednak meandry ówczesnej polityki a skupmy się na dniu dzisiejszym– wędrując śladami polskich oddziałów walczących w tej wojnie można dotrzeć do miejsc, w których polskie formacje strzeleckie, a później Legiony Polskie Józefa Piłsudskiego starły się z przeciwnikiem w polu. Trasy tego szlaku prowadzą na północ od Krakowa, na Jurę Krakowsko-Częstochowską, gdzie walki toczyły się w listopadzie 1914 r., a następnie na południe, na pola bitewne pod Łapanowem i Limanową i dalej ku terenom, gdzie na początku maja 1915 r. rozegrała się według historyków wojskowości, przełomowa, bo zwycięska dla Austro-Węgier i Niemiec bitwa pod Gorlicami. Te malownicze pasma Beskidu Niskiego nadal pełne są wojennych pamiątek – głównie jednak tych smutnych-cmentarzy. Wiele miast ówczesnej Galicji ma na swoim terenie budynki związane z czasami Wielkiej Wojny, takie jak dawne koszary czy szpital garnizonowy.

Chociaż od wybuchu Wielkiej Wojny upłynęło już całe stulecie, to jej historia nadal fascynuje miłośników wojen i nie przeszkadza im, że czas przesłonił pamięć.Gdy ucichły działa jednej wojny, na horyzoncie majaczył złowrogi cień następnej wojennej zawieruchy. Ledwo zabliźniły się rany a czarne chmury nadciągały z wolna tak z Zachodu jak i ze Wschodu oraz z Południa. Otoczona wrogimi jej państwami II Rzeczpospolita niebawem miała stanąć w obliczu całkowitej zagłady. Naród nie poddał się jednak i chociaż przegrano bitwę, wojna miała dopiero pokazać swoje prawdziwe oblicze.

Pomnik pamięci ofiar w Ochotnicy Dolnej - Podhale 

Kampania Wrześniowa przetoczyła się przez Ochotnicę nie wyrządzając w niej poważniejszych zniszczeń, pozostawiła jednak nieme świadectwo w postaci licznych umocnień polowych na Wzgórzu Tarchałowskim. Te kilkaset metrów rowów strzeleckich, z wyraźne zaznaczonymi pozycjami karabinów maszynowych oraz niedokończonymi ziemnymi schroniskami można nadal podziwiać do dnia dzisiejszego.

Niemiecko-słowackie oddziały przekroczyły Przełęcz Knurowską 3 września i w godzinach popołudniowych wkroczyły do Ochotnicy Górnej, rozpoczynając jej sześcioletnią okupację.Jednocześnie późnym popołudniem wyszedł na Lubań z Kluszkowiec oddział słowacki i zajął przejściowo schronisko. Stamtąd Słowacy zeszli do Ochotnicy.

Mało znaną ciekawostką z tamtych lat jest oryginalny sposób przesyłania informacji pomiędzy operującymi niedaleko siebie jednostkami wojskowymi. Działający tu pluton specjalny z batalionu KOP "Żytyń", miał za zadanie obserwowania szosy Nowy Targ – Czorsztyn i podejmowanie opóźniania postępu nieprzyjacielskich oddziałów, chcących obejść polskie pozycje w rejonie Krościenka i Tylmanowej. Łączność między placówką a sztabem batalionu zapewniały gołębie pocztowe. Jak można przeczytać w historycznych opracowaniach, patrol wyposażony był w co najmniej 3 pary tych ptaków, przenoszonych w specjalnych drewnianych klatkach. Będące w służbie wojskowej ptaki, w ciągu dwóch pierwszych dni wojny przeniosły kilka meldunków, zawierających m.in. informację o ruchach wojsk niemieckich, licznych kolumnach zmotoryzowanych, pojazdach pancernych oraz o odgłosach walk w rejonie Nowego Targu. Trudny, górzysty teren utrudniał wykorzystanie radiostacji, które nie były jeszcze na tyle nowoczesne, aby sprostać takiemu zadaniu. Poza końmi, polskie oddziały z dużym powodzeniem wykorzystywały też jak widać inne zwierzęta.

 Widok na Podhale

Mimo biedy jaka panowała na południu kraju, żywioł polski oparł się pokusom, naciskom i prześladowaniom, przystępując do zorganizowanego oporu . Takim przykładem jest np. górska wioska-Ochotnica, która stała się jedną z najbardziej patriotyczne nastawionych wsi na Podhalu. Nie znalazła tu posłuchu próba zjednania sobie górali przez niemieckiego okupanta, w ramach tzw. "Goralenvolk". Za to wieś stała się ostoją działań partyzanckich a od wiosny 1944 r. do stycznia 1945 r. we wsi kwaterował tu jeden z najsilniejszych oddziałów Armii Krajowej, IV batalion 1 Pułku Strzelców Podhalańskich AK, dowodzony przez kpt. Juliana Zapałę "Lamparta". Historia odnotowała, że w dniach 18-20 października 1944 r. stoczył on serię potyczek z oddziałami niemieckimi, które dążyły do likwidacji partyzanckiego obozu, mieszczącego się wówczas w osiedlu Skałka. Walki te przeszły do historii pod nazwą "Bitwy Ochotnickiej". Poza polskimi oddziałami operowały na tym terenie też oddziały sowieckie. Gdy hitlerowców przegonili sowieci- od 1945 r. wieś stanowiła silny ośrodek wspierający antykomunistyczne podziemie zbrojne. Jesienią 1946 r. w osiedlu Pod Magurką zakwaterował sztab Zgrupowania Partyzanckiego "Błyskawica"- słynnego nie tylko na Podhalu i w górach- mjr. Józefa Kurasia "Ognia". Po jego śmierci w lutym 1947 r. te same miejsca odwiedzał oddział partyzancki "Wiarusy". Na tym obszarze Żołnierze Wyklęci długo dawali się we znaki władzom Polski ludowej.

Ochotnica Górna - Podhale

To wszystko czyni, że Ochotnica Górna jest jednym z najbardziej atrakcyjnych turystycznie sołectw na całym Podhalu. Mamy tu do czynienia z zalewem atrakcji i górami pełnych niezapomnianych wrażeń. Oferuje nie tylko niezwykłe spotkania z naturą ale i historią na oznakowanych szlakach. Już samo otoczenie wsi czyni okolicę ogromnym parkiem krajobrazowym, będącym też historycznym zapisem pradawnej tu gospodarki wołoskiej. Rozległe polany w masywie Wierchu Babieńca, Magurek, Przechyby, Rokitowca, Wierchu Znaki i Skalistego Gronika, powstały w wyniku kilkusetletniej działalności pasterskiej to równocześnie jedne z najwspanialszych punktów widokowych na Tatry i Beskidy. Znakiem szczególnym tych miejsc jest łączący je przygotowywany Szlak Kultury Wołoskiej. Są tu widoczne nadal na polanach unikatowe szałasy (koliby) pasterskie oraz relikty zabudowy polaniarskie, będących samotniczymi zagrodami siedliskowymi, związanymi z całoroczną gospodarką rolną. Właśnie jedna z nich, tzw. Kurtynowa Koliba pochodząca z roku 1839 zimą 1944-45, była kwaterą partyzantów kapitana"Lamparta", a już w roku 1946 antykomunistycznego oddziału mjr. Józef Kurasia "Ognia".
 
 Szałas na jednej z polan - Gorce

Oryginalną , wołoską formę ma też tzw. szałas Królczyków pod Magurką pochodzący z lat 80. XIX w, . To stąd roztacza się jedna z najpiękniejszych panoram na pasmo Lubania. Obok szałasu przebiega ścieżka edukacyjna Gorczańskiego Parku Narodowego, nazwana tak dla uczczenia imienia por. Williama Beimbrinka. Prowadzi ona na przełęcz Pańska Przechybka, gdzie 18 grudnia 1944 r. o godz. 12:45 rozbił się ciężki amerykański bombowiec typu B-24 J Liberator. Maszyna o numerze 42-51714 i imieniu własnym „California Rocket” należała do 757 Dywizjonu, 459 Grupy Bombowej, 304 Skrzydła, 15 Armii Powietrznej Stanów Zjednoczonych, operującej wówczas z terenu Włoch. Stacjonującym tu żołnierzom AK i mieszkańcom Ochotnicy udało się uratować 9 z 10 członków załogi samolotu. Nigdy nie odnaleziono dowódcy maszyny, por. Williama Beimbrinka. Do wydarzenia tego nawiązuje niewielki pomnik, w kształcie przedniej sekcji kadłuba bombowca, ustawiony dokładnie w miejscu katastrofy oraz ekspozycja pt."Lotnicze Ślady w Gorcach", zlokalizowana w Wiejskim Ośrodku Kultury w Ochotnicy Górnej.

 
 

Polecamy trasy spacerowe na szlakach.

  • Obidowa - Stare Wierchy (983 m) - Groniki (1027 m) - Obidowiec (1106 m) - Rozdziele (1188 m) -
  • Turbacz (1310 m) - Bukowina Miejska (1139 m) - Bukowina Obidowska (1039 m) - Klikuszowa

 

  • Więcej o atrakcjach z gór dowiesz się czytając nasze artykuły: 

Podhale Przewodnik

Podhale Noclegi

Podhale Restauracje

Góry zdjęcia

 

Liczymy na Państwa fotografie z Waszych wojaży po Podhalu. 
Skomentuj i podziel się tym artykułem z innymi na  - dziękujemy. 

Polecamy lekturę tekstów o Pieninach i Podhalu.

Źródła informacji:
skansen-studzionki.pl
visitmalopolska.pl

Jacek Grzesiak

Rozkład jazdy


Noclegi

Dworek FantazjaDworek Fantazja
Skomielna Biała / Nocleg i Restauracja
Dom Weselny Dworek Fantazja. Organizujemy wesela, bankiety,komunie, chrzciny
Willa BystryWilla Bystry
Zakopane / Nocleg
Stylowa zakopiańska willa.
JÓZEFINAJÓZEFINA
Ochotnica / Nocleg
Gdy na wczasy wraz z rodziną czas na kontakt z Józefiną.
Restauracje

Restauracja włoska Villa ToscanaRestauracja włoska Villa Toscana
Nowy Targ / Restauracja
Prawdziwa Włoska Restauracja w Polsce
Zajazd Czorsztyński Motel - RestauracjaZajazd Czorsztyński Motel - Restauracja
Maniowy / Nocleg i Restauracja
Motel znajduje się nad nowopowstałym Zalewem Czorsztyńskim
Hotel Willa Pod SkoczniąHotel Willa Pod Skocznią
Zakopane / Nocleg i Restauracja
Wspaniały klimat i doskonała lokalizacja to nasz największy atut.

Warto przeczytać

E-kartki góry