IV Nowotarskie Zimowe Zawody Balonowe o Puchar PCD SALAMI
resetpowiększdrukuj

Józef Dietl-ojciec założyciel górskich uzdrowisk

2015-06-17 //Wstecz
Józef Dietl-ojciec założyciel górskich uzdrowiskTen słynny balneolog-przyczynił się do rozbudowy górskich uzdrowisk, w tym m.in. w Krynicy Zdrój i popularyzacji Szczawnicy, Iwonicza. A Rabka i Solec Zdrój zawdzięczają Mu powstanie. Jego zasługi dla przyrodolecznictwa w Polsce są nieocenione.

Z osobą prof. Józefa Dietla łączy się historia polskich miast i miasteczek oraz mniejszych miejscowości, których dobrodziejstwem są ich walory lecznicze. Profesor był pionierem balneologii w Polsce; opracował do tego pierwszą w Polsce klasyfikację polskich wód leczniczych; przyczynił się do rozbudowy wielu uzdrowisk, popularyzował wiedzę o nich, prowadził niezwykle cenne badania naukowe. Ten syn austriackiego urzędnika polskiej szlachcianki położył podwaliny pod rozwój nowoczesnej polskiej balneologii. Górskie i nie tylko miejscowości, które leżą w obszarze bogatych w źródła mineralne wody, korzystają do dziś z dobrodziejstw hojnej Natury. Dlatego tak ogromnie dużo zawdzięczają mu te uzdrowiska.

Szczawnica-Dworek Gościnny

Uzdrowisko Szczawnica rozlokowało się pomiędzy Beskidem Sądeckim a Pieninami, blisko sławnego na całą Europę pienińskiego przełomu Dunajca. Swoje istnienie datuje od co najmniej XV w., a jej wody mineralne znano już w XVI stuleciu, to jednak swoją karierę jako uzdrowiska zaczęła od 1839 r. Jej walory dostrzegł ale i udostępnił szerszemu kręgowi osób Józef Szalay, pochodzący z węgierskiej zamożnej rodziny właścicieli. To z jego inicjatywy powstały pierwsze łazienki zdrojowe (zakład kąpielowy), pawilony przy źródłach mineralnych oraz liczne, najczęściej drewniane, pensjonaty i wille. Szalay nakazał również powiększyć park Zdrojowy i zadbał oto, by uzdrowisko odwiedzały i reklamowały takie sławy balneologii jak choćby Józef Dietl- twórca uzdrowiska w Rabce. Po dziś dzień z ich leczniczych właściwości korzystają mieszkańcy miasta oraz kuracjusze z niemalże całego świata. Swoją nazwę miasteczko to wzięło odwód zwanych szczawami. Najstarsza dzielnica Szczawnicy, ukryta w niewielkiej bocznej dolince, zachwyca kameralną atmosferą. Tu trudno się nudzić: liczne atrakcje w okolicy oraz różnorodne możliwości aktywnego wypoczynku zarówno latem, jak i zimą to atuty tego uzdrowiska.

To wspaniałe miejsce zarówno na weekend w góry-Pieniny, ale i na dłuższe pobyty. Uzdrowisko Szczawnica to miejsce nie tylko dla kuracjuszy, na których czekają Sanatoria Uzdrowiskowe i Zakład Przyrodoleczniczy z ofertą 42 rodzajów zabiegów, ale także miejsce dla lubiących aktywny tryb spędzania czasu, rodzin z dziećmi czy pragnących połączyć pracę z wypoczynkiem.

Szczawnica-Uzdrowisko

Co czyni, że Szczawnica jest tak atrakcyjnym miejscem na każdy rodzaj wypoczynku? Jej górskie, leśne drogi, tak charakterystyczne w Beskidzie Sądeckim, to wymarzone trasy do jazdy na rowerach górskich. Wyznaczono tu liczne szlaki pieszo-rowerowe, którymi wydostać się można nawet na Prehybę. To położenie pośród gór sprawia, że Szczawnica jest doskonałym miejscem zarówno na wypoczynek letni, jak i zimowy. Czyste powietrze, wody i gleba sprawiają, że żyje ale i odpoczywa się tu niezwykle miło. Zimą dla aktywnych miłośników sportów narciarskich dostępny jest wyciąg krzesełkowy na Palenicę wraz z mniejszymi orczykowymi na szczycie oraz dwoma długimi nartostradami, co zapewnia dogodne warunki do uprawiania narciarstwa zjazdowego.  

Ośrodkiem starej części uzdrowiska jest plac Dietla, wokół którego stoją XIX-wieczne budynki uzdrowiskowe, m.in. wille Szwajcarka i Holenderka oraz okazały gmach zwany "Pałacem".  

Szczawnica-Plac Dietla

Nieodłącznym elementem Uzdrowiska, i zarazem jedną z najczęściej odwiedzanych atrakcji, jest Pijalnia Wód Mineralnych, usytuowana na historycznym Placu Dietla, gdzie do dyspozycji gości są szczawy wodorowęglanowe, sodowe, jodkowe i bromkowe bogate w sole mineralne oraz liczne mikroelementy. Swe istnienie uzdrowisko w Szczawnicy zawdzięcza źródłom wód mineralnych, które wypłukują ze skał cenne minerały. Dominują tu szczawy alkaliczno-słone z zawartością bromu i jodu.

Poza walorami leczniczymi Uzdrowisko oferuje wiele atrakcji kulturalnych oraz turystycznych, których dopełnieniem jest bogata oferta noclegowa i gastronomiczna. Jedną z największych atrakcji kulturalnych Szczawnicy jest Dworek Gościnny odbudowany od podstaw przez spółkę Thermaleo i oddany do ponownego użytku w 2011 roku.  

Przyjeżdżający do Szczawnicy mają do wyboru szeroką paletę bazy noclegowej. Do wyboru są Wille o różnym klimacie, stylu oraz usytuowaniu:  

  • Willa Marta – miejsce z artystyczną duszą w centrum uzdrowiska. 
  • Willa Danusia– kameralna zabytkowa, jodłowa willa usytuowana na wzgórzu, w centrum zadbanego ogrodu. 
  • Willa Temida – to synonim wygody i nastroju, który podkreślony jest poprzez indywidualny charakter wnętrz.  
  • Modrzewie Park Hotel *****jest połączeniem luksusu i familijnej atmosfery.   

Lubiący aktywny wypoczynek mogą skorzystać z takich atrakcji jak stadnina koni RAJD, która oferuje rajdy, przejażdżki konne i spacery, a zimą - kuligi z pochodniami. W stadninie odbywają się również spotkania integracyjne oraz imprezy okolicznościowe w dostępnej przez cały. Ponadto Szczawnica to raj dla miłośników wycieczek górskich, sportów wodnych oraz amatorów białego szaleństwa, i nie tylko. W Uzdrowisku Szczawnica każdy znajdzie coś dla siebie.

Szczawnica

Liczne kawiarenki, bary, restauracje, wyremontowane schronisko PTTK Sokolica oraz mnogość ofert dla chętnych na skorzystanie z jednodniowych wycieczek oferowanych przez miejscowe biura podróży, których trasa wiedzie do najciekawszych zakątków Podhala i nie tylko a nade wszystko możliwość indywidualnego skomponowania trasy wycieczkowej, bo i Czerwony Klasztor, i Niedzica, i zapora w Czorsztynie, i deptak wzdłuż Grajcarka no i Trzy Korony, Sokolica oraz całe pasmo Pienin z Jaworkami, i przełom Dunajca, to tylko malutki przykład tego, że Szczawnica oferuje i rekreację ale i strawę duchową przy wspaniałej lokalnej gastronomii. 

Dojazd do Szczawnicy zapewnia droga powiatowa łącząca Szczawnicę z Krościenkiem.

W kotlinie u stóp Gorców i Beskidu Wyspowego na Podhalu leży Rabka- -Zdrój. Swoją sławę zyskało za sprawą wyspecjalizowania się w kuracjach skierowanych dla najmłodszych. To górskie uzdrowisko dziecięce. Leczą się tu również dorośli. Historia Rabczańskich Źródeł Solankowych znana była miejscowej ludności już od wielu stuleciu. Pierwszy dokument o ich wykorzystywaniu do celów leczniczych pochodzi od księcia Bolesława Wstydliwego z 1254 r., o którym wspomina w swej kronice XV-wieczny historyk Jan Długosz. Potwierdzenie ich dobroczynnych właściwości z medycznego punktu widzenia dało impuls do rozwoju uzdrowiska, ale nastąpiło to dopiero poprzez wykonane badanie w 1858 r. Uzyskano pewność, że są to jedne z najsilniejszych w Europie solanek jodowo-bromowych. Po uzyskaniu w wyniku tak bezspornej analizy pewności co do właściwości medycznych źródeł solankowych, dzięki inicjatywie profesora Józefa Dietla kilka lat później oficjalnie uruchomiono tu uzdrowisko. Zaowocowało to powstawaniem różnych obiektów uzdrowiskowych, założono m.in. także park Zdrojowy. Wysoką renomę leczenia chorób u dzieci Rabka zyskała już pod koniec XIX stulecia i utrzymuje ją do obecnych czasów. Lata powojenne, to również czasy, gdy Rabka była ważnym ośrodkiem leczenia gruźlicy.

 Okolice Rabki Zdrój

W fachowej nomenklaturze Uzdrowisko Rabka-Zdrój sklasyfikowane zostało jako odznaczające się dużym zróżnicowaniem warunków bioklimatycznych, o typie umiarkowanym i silnie bodźcowym, które położone jest w tzw. rejonie bioklimatycznym. Oznacza to, że klimat Rabki cechuje korzystny stopień nasłonecznienia i niewielką ilość odpadów, a położenie w górskiej kotlinie zapewnia osłonę od silnych wiatrów. Tak dobre warunki nasłonecznienia, przy braku nadmiernych upałów i ostrych mrozów, sprzyjają podejmowanemu tu leczeniu klimatycznemu, które co istotne może być tu i jest prowadzone przez cały rok.

Uzdrowisko Rabka Zdrój

 

  • Rabka Zdrój położona jest na wysokości 500 - 560 m n.p.m. i leży, na skrzyżowaniu ważnych szlaków komunikacyjnych- to "zakopianka" droga z Krakowa do Zakopanego oraz droga do Nowego Sącza i Bielska. Stąd do Zakopanego jest ok. 40 km, Krakowa ok. 65 km, nad Morskie Oko ok. 60 km, na Spływ Dunajcem ok. 50 km, do Nowego Targu 25km.
  • Rabczańska Kotlina to atrakcyjny region naturalny w południowej Polsce. Stanowi część Beskidów Zachodnich, położona jest pomiędzy Beskidem Makowskim, Wyspowym, Gorcami i Beskidem. Jego powierzchnia to 90 km2. Kotlina Rabczańska charakteryzuje się falistą powierzchnią (500-600 m n.p.m.), rozciętą płytkimi dolinami górnej Raby i górnej Skawy.
  • Sąsiadujący z regionem Rabki Beskid Wyspowy, to pasmo górskie, stanowiące część Beskidów Zachodnich, leżące między doliną Skawy a Kotliną Sądecką. Charakteryzuje się występowaniem pojedynczych masywów górskich o dużych . Do najwyższych szczytów Beskidu Wyspowego zalicza się Mogielica (1170 m n.p.m.), Jasień (1062 m n.p.m.), Ćwilin (1071 m n.p.m.), Modyń (1029 m n.p.m.). Stoki gór porośnięte lasami. Obok Rabki, są tu Mszana Dolna i Limanowa. 

Park Zdrojowy w Rabce Zdrój

Nabrawszy zdrowia, poprawiwszy kondycję przebywając w Rabce miłośnicy górskich wędrówek, mają do wyboru wiele szlaków turystycznych:

  • - szlak zielony : Rabka Zdrój - Potok Luboński - Luboń Wielki
  • - szlak żółty : Rabka Zdrój - Piątkowa
  • - szlak czerwony : Rabka Zdrój - Maciejowa - Bardo - Stare Wierchy - Groniki - Obidowiec – Turbacz
  • - szlak czerwony : Rabka Zdrój - Jordanów - Babia Góra
  • - szlak niebieski : Rabka Zdrój - Olszówka - Poręba Wielka - Polana Hucisko - Czoło Turbacza - Hala Turbacz - Schronisko PTTK na Turbaczu
  • - szlak niebieski : Rabka Zdrój - Zaryte - Luboń Wielki 

Gościom oferowane są: 

  • drewniana świątynia pochodząca z 1606 r. To dawny kościół św. Marii Magdaleny, dziś mieszczący zbiory Muzeum Regionalnego im. Władysława Orkana. 
  • Rodzinny Park Rozrywki Rabkoland.
  • Chabówka ze starymi parowozami i lokomotywami. Mieści się tu Skansen Taboru Kolejowego, zaś w sezonie wyjeżdżają stąd turystyczne pociągi w stylu retro. Uzdrowisko leży na szlaku Galicyjskiej Kolei Transwersalnej . Niedawno oddano do użytku pięknie odnowiony budynek stacyjny. Nowosądeckie Stowarzyszenie Miłośników Kolei wraz z PKP Cargo cyklicznie organizuje na tym szlaku imprezy pod hasłem "Koleją przez Galicyjską Kolej Transwersalną".
Skansen kolejowy w Chabówce

Położony na terenie województwa świętokrzyskiego Solec Zdrój od XVIIIw. eksploatuje na szeroką skalę bogate tu złoża solanek uruchamiając pierwotnie bazującą na ich zasobach warzelnie soli. Ich pierwszą cechą charakterystyczną jaka daje o sobie znać, to oryginalny zapach siarkowodoru. Poddane dogłębnym badaniom ukazały ich lecznicze walory i z biegiem lat, nierzadko na początku drogą amatorskich doświadczeń udowodniły, że maja lecznicze i zatem dobroczynne dla organizmu ludzkiego działanie. Niemiły zapach okazał się przysłowiową kurą znoszącą złote jaja i docenił to ówczesny właściciel Solca- Walery Wielogłowski, który podjął starania udostępnienia tego niezwykłego bogactwa szerszemu spectrum. Jego dzieło podjęli kolejni włodarze Solca i tak doszło do powstania i uruchomienia dzisiejszego Uzdrowiska. Rok 1837, to czas wzmożonych inwestycji, poszerzania granic Uzdrowiska. I tu jak w przypadku Szczawnicy i Rabki Zdrój swoją działalność przejawia znany krakowski naukowiec prof. Józef Dietl, który wybitnie zasłużył się tak dla obu wspomnianych uzdrowisk jak i tego soleckiego. Szczególnie pomocne okazały się jego publikacje na temat właściwości leczniczych tutejszych wód. Ten słynny balneolog opublikował swoje badania pod tytułem "Źródła Lekarskie w Solcu", gdzie zawarł m.in. tezę, że …"źródło soleckie należy do najskuteczniejszych tego typu wód w całej Europie”. Ponadto Profesor w swoich badaniach dotyczących leczniczych walorów odkrytych w Solcu źródeł udowodnił, że…”we wszystkich ciężkich i uporczywych wypadkach dowiódł Solec takiej skuteczności, iż pod każdym względem możemy obejść się bez każdego innego zagranicznego zdroju, a nawet śmiało wyrzec nie wahamy się tego, iż czego Solec nie jest w stanie dokazać, tego tym bardziej nie dokaże inne źródło!".

Solec Zdrój

Obecnie mówi się, że te źródła nie mają sobie równych na skalę światową. Kolejne lata, to już planowe działanie na rzecz budowy Uzdrowiska i upowszechniania wiedzy o jego niezwykłych walorach leczniczych. Podejmowano liczne prace dla zmaksymalizowania możliwości eksploatacji źródeł, upiększano park, łazienki, które nomen omen od 1901 roku, kiedy to zostały odbudowane po niszczącym pożarze, przybrały architektoniczną postać na modny wówczas styl…zakopiański. Te drewniane budowle nie oparły się niszczycielskim siłom z okresu I wojny światowej i późniejszych kataklizmów. Nowy pawilon powstał na bazie zniszczonego pożogą- z betonu i stali a pod nim wywiercono szyb o głębokości 145m skąd pozyskiwano drogocenna solankę. Lokalizacja Uzdrowiska przyczyniła się do tego, że nie było ono znane na szerszą skale, ale przez to było bardzo wytworne, wręcz luksusowe jak na owe czasy. Tak jak w większości tego typu miejsc, tak i w Solcu Zdrój rozkwitało bujne życie kulturalne i na porządku dziennym były koncerty orkiestr, odbywały się przedstawienia teatralne, bawiono się podczas licznych wieczorków tanecznych a także funkcjonowała zasobna w księgozbiór czytelnia. Do siarczkowych źródeł Solca Zdrój zjeżdżali tacy luminarze polskiego życia artystycznego jak chociażby: Ignacy Jan Paderewski, Wanda Wermińska-diva operowa, Irena Dubińska-skrzypaczka.

Solec Zdrój

Lata II wojny światowej to jak dla większości polskich miast, miasteczek i wsi czas kataklizmu, holocaustu i bezgranicznych spustoszeń.

Po tym tragicznym w polskiej historii okresie czasy Solca Zdrój nie przedstawiały się różowo. Upaństwowione, włączono w kompleks uzdrowisk sąsiedniego Buska Zdrój i działało już pod szyldem Busko-Solec. Pomysły ekonomistów z czasów PRL dla gospodarki kraju tak w tym i tych z branży uzdrowiskowej, nie były korzystne. Od 9 grudnia 2011 roku właścicielami Uzdrowiska są Państwo Marta i Czesław Sztuk, którzy w swojej działalności skupili się na rzecz dawnego przywrócenia świetności Solca Zdrój.

Solec Zdrój

Malowniczo położone Uzdrowisko leży w części Niecki Nidziańskiej, pomiędzy Górami Świętokrzyskimi a Wyżyna Krakowsko-Częstochowską nad rzeką Rzoską. Od południa przebiega dolina Wisły, która ma swoisty mikroklimat charakteryzujący się dużym nasłonecznieniem oraz wysokimi temperaturami.

Poza uznanymi i niezwykle skutecznymi sposobami leczenia licznych schorzeń, o których to metodach przeczytać można na stronie Uzdrowiska www.uzdrowiskosolec.pl Solec Zdrój oferuje szereg atrakcji natury kulturalnej i rekreacyjnej. Dostępne są: wypożyczalnia rowerów, kijków do Nordic Walking a także bogata w ciekawy księgozbiór biblioteka. Do dyspozycji kuracjuszy i gości Uzdrowiska są kajaki i rowery wodne, którymi pływać można w obrębie zalewy ulokowanego w bezpośrednim sąsiedztwie Parku Zdrojowego.

Solec Zdrój

Każdy, kto szuka spokoju, ucieczki od zgiełku dnia codziennego, swobodnego dostępu do atrakcyjnych zabiegów w bogato wyposażonych gabinetach i salach sanatoryjnych, powinien skorzystać z bogatej oferty jaką kieruje dla turystów Solec Zdrój- w województwie świętokrzyskim. Bliskość do Buska Zdroju- miasta powiatowego z licznymi tam atrakcjami, czyni, że oba te ośrodki wzajemnie się uzupełniają. W Solcu przede wszystkim jednak znajdziemy tak niezbędny dla ludzi chorych- spokój, który w nie mniejszym aniżeli skuteczne leczenie stopniu wpływa na powodzenie kuracji.


  • Więcej o walorach opisywanych miejsc oraz innych atrakcjach z gór dowiesz się czytając nasze artykuły: 

Podhale Przewodnik

Podhale Noclegi

Podhale Restauracje

Góry zdjęcia

 

Liczymy na Państwa fotografie z Waszych wojaży po Podhalu. 
Skomentuj i podziel się tym artykułem z innymi na  - dziękujemy. 

Polecamy lekturę tekstów o Pieninach i Podhalu  

W opracowaniu wykorzystano materiały dostępne na stronie www.uzdrowiskosolec.pl
Jacek Grzesiak

Rozkład jazdy


Noclegi

Pensjonat Restauracja Białka WidokPensjonat Restauracja Białka Widok
Białka Tatrzańska / Nocleg i Restauracja
Pokoje Gościnne BIAŁKA WIDOK znajdują się na wzgórzu KORKOSZÓWKA.
Willa u KośleWilla u Kośle
Zakopane / Nocleg
Willa u Kośle zaprasza.
Villa Toscana Bed&BreakfastVilla Toscana Bed&Breakfast
Murzasichle / Nocleg i Restauracja
To jedyne miejsce na Podhalu, które zabierze Cię swoim wystrojem ...
Restauracje

Pensjonat PstrągPensjonat Pstrąg
Łopuszna / Nocleg i Restauracja
To jedyna na Podhalu restauracja, oferująca ryby z własnej hodowli.
Willa AltaWilla Alta
Bukowina Tatrzańska / Nocleg i Restauracja
Czarująca willa w najpiękniejszym miejscu widokowym w całej Bukowinie
Pensjonat WolskiPensjonat Wolski
Kluszkowce / Nocleg i Restauracja
Zapraszamy w Pieniny do Pensjonatu Wolski położonego w miejscowości Mizerna.

Warto przeczytać

E-kartki góry