IV Nowotarskie Zimowe Zawody Balonowe o Puchar PCD SALAMI
resetpowiększdrukuj

Tłusty Czwartek na Podhalu

2015-02-11 //Wstecz
Tłusty Czwartek na PodhaluA po pączkach trzeba pozmywać. W ten dzień nie wolno wymigiwać się od mycia naczyń ale i odmawiac gotowania gorących potraw. Czemu? O tym poniżej.

To jeden z nielicznych dni w roku, gdy przymykamy oczy na ilość konsumowanych kalorii. Jemy wówczas i oczami ale i ustami. Jest ktoś, kto nie lubi pączków, faworków, racuchów, czy czego tam jeszcze nie wykombinujemy w ten dzień w .naszym menu? Zapewne są tacy, co nie lubią, ale to ich problem. 

Pączki

Jeśli sięgniemy daleko wstecz pamięcią zapisaną na pergaminach, to tłusty czwartek, który jest ostatnim dniem w kalendarzu chrześcijańskim, przypadającym przed środą popielcową rozpoczynającą tzw. Wielki Post, zwany był ot po prostu dniem rozpustnym. A czemu tak, a ponieważ w dawnych wiekach, nie obowiązywały wtedy żadne kanony ludzkiej moralności. Po wymuszonych lub po naturalnie przeżywanych z powodu biedy postach, ludzie radowali się, że mogą tego dnia i tłusto i syto najeść się do woli, a czym, to już jak kto woli. Stąd tradycyjnie już w naszym kraju ale i w tzw.katolickiej części Europy, w tym dniu dozwolone jest objadanie się wszelkimi słodkimi smakołykami. Taki dzień, co zdarza się raz, ma w swoim menu niejeden rarytas. Najpopularniejsze potrawy to kaloryczne pączki i faworki, zwane również w niektórych regionach chrustem. 

Cukiernia

Jak nakazuje nam tradycja tłusto czwartkowa, w tym dniu możemy też do woli delektować się alkoholem, ale przede wszystkim powinniśmy w ten wyjątkowy wieczór, wziąć udział w jakiejś większej hucznej i suto zakrapianej imprezie, tym bardziej, że następny czwartek tygodnia, jest już niestety dniem Wielkiego Postu i należy on do okresu, w którym wszelkie uwielbiane przecież przez słodkie i tłuste dania, muszą ustąpić miejsca na stole dajmy na to żurowi i kwaśnej kapuście-bez żeberka. Mówi się też, że w tym okresie obowiązuje wszelka wstrzemięźliwość od zabaw i uciech cielesnych. Tak się mówi, czy tak jest?


Cukiernia

Czego to jeszcze w tym czasie nie powinno się robić? A obowiązuje chociażby jeszcze zakaz, który niestety nie we wszystkich cywilizowanych miejscach na świecie jest pieczołowicie przestrzegany. W czasie Wielkiego Postu, nie wolno niestety jest wróżyć sobie z fusów, czy też stawiać sobie kabały. A kto tego zakazu nie przestrzega, naraża się na tak zwaną klątwę mistyczną, polegającą na braku tzw. Bożego błogosławieństwa względem niego. Ktoś zaryzykuje? 

To po tłustym czwartku, ale w ten dzień nie wolno np. wymigiwać się od mycia naczyń ale i od gotowania gorących potraw. Według ludowych mądrości, w tłusty czwartek, Ci wszyscy, którzy garnęli się do usługiwania przy stole, zasłużyli sobie na szczególne błogosławieństwo . To historia tzw. pomyjki, której nieprzestrzeganie skutkowało tym, że ten i ów nie będzie mógł w pełni delektować się dobrym zdrowiem przez cały rok.

Cukiernia

A, że

… "powiedział Bartek,

że dziś Tłusty Czwartek,

a Bartkowa uwierzyła

dobrych pączków nasmażyła.

Pączki

Nic dziwnego, że zajadano się tym smakołykiem na zabój, gdyż zgodnie ze starymi wierzeniami, święcie wierzono, że kto nie zje pączka w tłusty czwartek, ten będzie miał pecha przez cały rok. Dzisiaj powiemy, że to doskonale działający od wieków chwyt marketingowy na użytek branży cukierniczej. 

My Polacy nie bardzo jednak dokładnie wiemy, kiedy zaczęto nas raczyć tą bombą kaloryczną. Tego nie wiadomo do końca, ale według niektórych źródeł był to XVI wiek. Natenczas wypiekane były z ciasta chlebowego i nadziewane słoniną. Szybko o nich zapomniano, ale chyba bez żalu z naszej strony. 

Ludzie pod każdą szerokością geograficzną lubili sobie podjeść. Do słodyczy to już ludzkość mai wielki sentyment. Ciekawy obyczajowo zwyczaj jedzenia pączków w tzw. tłusty czwartek narodził się w XVII wieku. Poza tytularnym obżarstwem na tłusto, ten mało chudy czwartek rozpoczyna ostatni tydzień karnawału. W Polsce ale i np. katolickiej części Niemiec, w zgodzie z tradycją, w tym dniu dozwolone jest objadanie się.

Pączki

 To, że wyeliminowano smalec jako nadzienie pączka, chyba nie płacze nikt, no w zaciszu domowym można ulec swoim chuciom, ale tradycyjne pączki, to te nadziewane konfiturą z róży i smażone na smalcu. Współcześnie cukiernie na bazie wiekowych doświadczeń, nadziewają pączki dopiero po usmażeniu. 

A więc jadamy tego dniai pączki z nadzieniem z róży, ale i nadziewane marmoladą, czekoladą, tudzież bardziej wykwintne z masą orzechową ale i sosem jajeczno-alkoholowym, tzw. ajerkoniakiem. 

 

  • Był sobie pączek, co nie miał rączek
  • i okrąglutki był jak miesiączek.
  • Miał lukrowaną złocistą skórkę,
  • a w środku dziurkę na konfiturkę.
  • Wszyscy go lubią - starsi i dzieci.
  • Na jego widok, aż ślinka leci.
  • Lecz co naprawdę pączki są warte,
  • to przede wszystkim wie tłusty czwartek. 

 

W ów czwartek jak Podhale długie i szerokie w lokalach oferuje się swoim Gościom szeroki wachlarz łakoci, jakie tego dnia opuszczają smażalnie, pracownie cukiernicze, które kuszą i drażnią, a oprzeć się im trudno. 


 Najlepsze zazwyczaj są te od babci, która swoja wiedzę w tej materii odebrała od swojej babci, a ta od swojej. Dlatego zjemy kalorii tyle, że na tydzień starczy, bo babci się nie odmawia. Chyba , że babcia kutwa, co zdarza się, więc ratujemy się cukiernią.

A jak zaskoczyć, gdy wokół tyle przepisów ile głów? Co bardziej ambitne gospodynie domowe, chcąc zabłysnąć przed domownikami sięgną po przepis, który każdego do jedzenia tego dnia zachęci. 

A oto i on-  

  • a chruściki trudniej zrobić dużo trzeba się narobić 
  • mąka żółtka ciut śmietany ciasto szybko zagniatamy zgrabnie wałkiem wałkujemy
  • cienkie placki osiągniemy pokroimy na paseczki koniec włóżmy do dziureczki
  • potem smażmy je na smalcu w wielgachnym niskim garncu już chruściki upieczone
  • słodkim cukrem obtoczone obsypane takie białe słodkie danie doskonałe... 

Poddany analizie i po odsianiu plew od ziaren a może tylko czytając między wierszami, uzyskamy przepis na złociste faworki w takiej postaci: 

  • 400 g mąki
  • 6 żółtka
  • 8 łyżek śmietany
  • 2 płaska łyżeczka proszku do pieczenia
  • 250 g smalcu
  • 200 ml oleju
  • szczypta soli
  • cukier puder do posypania.  

Jeśli ktoś natomiast tęskni za pączkiem z nadzieniem ze słoniny, to niestety sam musi sobie taki produkt uwarzyć.

 

Nie zmienia to jednak faktu, że tłusty czwartek spędza sen z powiek wielu osobom będącym na dietach odchudzających. Puszczają hamulce, które trzymały ich dotąd w ryzach. Dzieje się tak dlatego, że szczególnie w tym dniu wokół nas czają się słodkie pokusy.

Skąd się wziął ten dzień i jak uchronić się przed przyjęciem w nim nadliczbowych kalorii? Zobaczmy.

Pączki znane są od wieków, to że nie były nadziewane tym czym teraz już wspominaliśmy, nie będziemy tego powtarzać, bo i po co?. Te w słodkiej formie stały się popularne dopiero później. W zależności od regionu nadziewa się je różnymi składnikami. Podhale znane jest z tego, że króluje tu pączek o nadzieniu różanym. Pofolgujmy swoim chuciom, toż żyje się raz, a i nie taki ten pączek straszny jakim go dietetycy malują. Na stoku, spacerze, w termalnej kąpieli mały wysiłek i całe te kalorie czarci by wzięli, jeżeli tylko my będziemy tego chcieli. 

A gdyby tak przy małym pączku, chruście-faworku, czy racuchu zasiąść i dać się ponieść fali nastrojowej muzyki, jaka wydobywa się z niecodziennego u nas instrumentu jakim są dudy? Okazja ku temu dobra, gdyż już w najbliższy czwartek, 12 lutego br. w Zakopiańskim Centrum Edukacji im. H. Modrzejewskiej, przy ul. Kasprusie 35a odbędą się Dudaski -Tłusty Czwartek. Specjalnie na te okazję muzykować będą dudziarze z Podhala i z różnych stron Polski. To cykliczne wydarzenie i jak co roku wezmą w nim udział również muzycy z zagranicy, a zwłaszcza ze Słowacji. Start o godzinie 17:00.

Gdy tradycyjne pod Giewontem po raz kolejny zabrzmią dudy, to gra na tym starym, pasterskim instrumencie nazywanym na Podhalu "kozą", zostanie przywołana w pamięci za sprawą paru entuzjastów i miłośników rodzimego folkloru, a wśród nich zwłaszcza jest - Jan Karpiel-Bułecka - znany architekt, muzykant, regionalista. To dzięki niemu w 2010 r. udało się reaktywować to ciekawe wydarzenie. To wyjątkowa okazja, by posłuchać autentycznej ludowej dudziarskiej muzyki, na własne oczy zobaczyć różne instrumenty, a także poznać tajniki ich budowy oraz posłuchać ciekawych anegdot. No i jakby inaczej, tego dnia nie zabraknie także smakowitych pączków i dobrej przy tym zabawy. Bieżący Dudaski Tłusty Czwartek poświęcony został dudziarzowi Jędrzejowi Bustryckiemu Kasprzakowi.

Faworki

Znanym dudziarzem był Tomasz Skupień (1955-2005), mistrz sztuki dudziarskiej, który grał również na skrzypcach, złóbcokach i basach. Jednak pierwszym inajważniejszym instrumentem, na którym uczył się grać, były dudy podhalańskie. Zetknął się znimi już jako czternastoletni chłopiec.

Sztuki dudziarskiej uczył go Józef Galica, baca z Olczy. Galicę jeszcze przed wojną uczył grać słynny podhalański dudziarz Stanisław Budz–Mróz, można więc uznać, że Tomasz Skupień był w prostej linii sukcesorem najlepszej, podhalańskiej tradycji dudziarskiej. Tomek Skupień eksperymentował i sam budował.Stworzył własny model tego instrumentu, na którym gra się po dziś dzień. 

Dudy to stary góralski instrument muzyczny. Decyzję o wpisaniu umiejętności wytwarzania instrumentu i praktyki gry na "kozie" podjęła Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego prof. Małgorzata Omilanowska.

Kilka słów o tym instrumencie. Dudy podhalańskie, jako jedyne z polskich dud, posiadają czterogłosowe brzmienie. Cechy jego budowy - liczba i sposób rozmieszczenia wydających dźwięk piszczałek - nie mają odpowiednika w kraju. Instrument zbudowany jest z koziej skóry i drewna jaworowego lub owocowego. Zoomorficzna główka instrumentu nawiązuje swoim wyglądem do głowy kozicy i wieńczą ją rogi właśnie tego zwierzęcia. Kolekcję najstarszych dud podhalańskich pochodzących z XIX wieku posiada Muzeum Tatrzańskie w Zakopanem.

Obecnie na dudach podhalańskich gra kilkadziesiąt osób nie tylko na Podhalu, ale i wśród amerykańskiej Polonii. Dudy podhalańskie pojawiają się też na muzycznych estradach za sprawą zespołów Trebunie-Tutki i grupy Zakopower.

 Jutro Tłusty Czwartek:

  • swoich wielbicieli znajdą pączusie z różanym nadzieniem
  • także z advocatem, które bardzo sobie cenię
  • na te z marmoladą patrzę kosym oczkiem
  • byleby nie te z wędzonym boczkiem. 

 

W tekście wykorzystano fragmenty wierszy: 

  • "Tłusty czwartek" Władysław Broniewski.
  • "Pączek"-T. Śliwiak.

Na naszych stronach znajdziecie Państwo niezbędne informacje, a tam.:



Liczymy na Państwa fotografie i relacje z Waszych wojaży po Podhalu. Konkurs z nagrodami nadal aktualny.

Skomentuj i podziel się tym artykułem z innymi na  Facebooku - dziękujemy.

Zapraszamy do lektury na temat: 

zimowych atrakcji podczas tegorocznych ferii na Podhalu- poczytasz  tutaj,


niedawnych III Zimowych Zawodów Balonowych w Nowym Targu - poczytasz  tutaj


O bezpieczeństwie w górach - poczytasz  tutaj


Opracowano z wykorzystaniem doniesień medialnych.
JG.

Rozkład jazdy


Noclegi

Ośrodek Wypoczynkowy Czorsztyn-SkiOśrodek Wypoczynkowy Czorsztyn-Ski
Kluszkowce / Nocleg i Restauracja
Jest jezioro są i góry, tu odpoczniesz wśród natury.
Hotel Góralski RajHotel Góralski Raj
Nowy Targ / Nocleg
Hotel został wybudowany w 2004 roku w wysuniętym na północ zakątku Nowego Ta
Hotel Śpiący RycerzHotel Śpiący Rycerz
Zakopane / Nocleg
Hotel Śpiący Rycerz położony jest u podnóża Giewontu.
Restauracje

Pensjonat Willa JordanówkaPensjonat Willa Jordanówka
Kluszkowce / Nocleg i Restauracja
Zapraszamy do uroczego Pensjonatu Willa Jordanówka.
Restauracja Staro IzbaRestauracja Staro Izba
Zakopane / Restauracja
Bar przy bielonym piecu, kominek i wiele góralskich sprzętów.
Karczma Pizzeria przy MościeKarczma Pizzeria przy Moście
Szaflary / Nocleg i Restauracja
Jest to obiekt gastronomiczno-rekreacyjny usytuowany w malowniczej górskiej

Warto przeczytać

E-kartki góry