IV Nowotarskie Zimowe Zawody Balonowe o Puchar PCD SALAMI
resetpowiększdrukuj

Prapoczątki Podhala, czyli jak i skąd?

2015-02-09 //Wstecz
Prapoczątki Podhala, czyli jak i skąd?Przez miliony lat praryby pluskały się tu w praoceanie-Tetyda, lodowiec ukształtował i wykształcił obecne Tatry.Tędy król tułacz wracał do Kraju po ucieczce przed szwedzkim potopem.Tu w końcu przyjeżdżają miliony, by odpocząc i pozbyć się stresu. Miliony lat dziejów i miliony rocznie liczonych turystów. Kraina w miliony mierzonych przygód.


Zima zawzięła się na Podhale. Piękną wyżową pogodę, która w sobotę raczyła mieszkańców i gości Podtatrza błękitnym niebem, przy gorejącym na nieboskłonie słońcu i bezwietrznej aurze pozwalając korzystać z dobrodziejstw regionu zastąpił wyjący od niedzielnego ranka wiatr, sypiąc śniegiem w twarz z minusową temperaturą. Ot i w przeciągu kilku godzin nastąpił zwrot o 180 stopni. Nie pozostaje to bez wpływu bezpieczeństwo w górach. 

Zima na Podhalu

Ratownicy Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego ogłosili trzeci stopień zagrożenia lawinowego. Zagrożenie lawinowe określane jest w pięciostopniowej międzynarodowej skali. W takich warunkach pogodowych wyprawa w Tatry czyni ją wielce ryzykowną czy wręcz niemożliwą. Podkreślamy przy każdej okazji, a ta jest wyjątkowo aktualna, że trzeba sprawdzać prognozę pogody, pamiętać o dobrym doborze sprzętu: butach do wspinaczki i ciepłych ubraniach. W naszym plecaku musi bezwzględnie znaleźć się termos z ciepłą herbatą, prowiant, apteczka, latarka i telefon komórkowy z wgraną aplikacjąRATUNEK, ale i pamiętać o numerze alarmowym 985 do służb ratowniczych.

Ratunek

Dowodem na odpowiedzialność i rozwagę jest aby przed wyjściem na szklak nie zapomnieć zostawić w schronisku informacji o planowanej trasie naszej wędrówki i godzinie powrotu.

Jak podczas każdej zimy tak i teraz mamy do czynienia z plagą narciarskich urazów pod Tatrami. Pogoda często zmienia swoje oblicze i raz częstuje nas suchą wyżową aurą i szlaki są suche a następnym razem , w przeciągu kilku dosłownie godzin daje popalić, pokazując swoją bezwzględność, czyniąc to co wczoraj było drożne niemożliwym następnego dnia do wykorzystania w celach turystycznych. Nasi goście podczas kolejnych weekendów w górach i bieżących ferii zimowych, które są w pełni, mieli okazję doświadczyć, że co jak co ale pogoda, to jednak ma coś z  kobiety.

Zima na Podhalu

Jadąc na południe Polski od Śląska, czy też od Krakowa dostrzegamy narastający z każdym pokonanym kilometrem, wznoszący się w oddali imponujący, ciemny wał górski jaki tworzą nachodzące na siebie pasma Beskidów.

Zima na Podhalu

Zarówno latem jak i zimą tutejsze trasy przebiegają przez uroczo zlokalizowane wioski przycupnięte na stokach gór. Prowadzą one cienistymi dolinami rzek przez tak urokliwe miasteczka, a będące bazą wypadową na podhalańskie szlaki. Gdy czasem wiją się, to znowu wznosząc na wysokie górskie przełęcze, tam czeka na turystę nagroda jaką są piękne tu widoki. Klasyczne, drewniane karczmy, urocze schroniska wyłaniają się zza kolejnego ostrego zakrętu, zaskakując urokiem i zapraszając do stylowych wnętrz, gdzie proponują nam regionalne oparte na tradycyjnej recepturze potrawy.

Wędrówka w Beskidach jest zauważalnie znacznie łatwiejsza niż w skalistych Tatrach , ale to nie znaczy, że można je lekceważyć. Mróz, zamieć są wszędzie wrogiem a nie sprzymierzeńcem. Przeważnie pokonując pierwsze 200 – 300 m. różnicy wzniesień dalsza trasa wznosi się łagodnie prowadząc do celu na szczyt, do schroniska.

Zima na Podhalu

Tymczasem Podhale zimą żyje. Matka Natura jak widać lubi zamieszać. Dane meteorologów o zimie z takim przebiegiem amplitud temperatur mówią, że ćwierć wieku temu mieliśmy podobne dziwy nad dziwami. Istnieje nadal możliwość, aby teraz zimową porą skorzystać z uroków Gorców, które położone nieopodal Tatr niezmiennie kuszą swoją urodą, bowiem szlaki są tu doskonale oznakowane, drożne i ciekawe. Tłok jeśli jest to jest zrozumiały, bo aktywny spacer na świeżym powietrzu, pośród cudownej przyrody jest też możliwy i co ważne bardzo atrakcyjny a wręcz pożądany. 

Spacery nordic walking, dogtrekking, czy na nartach biegowych lub nawet rowerem nie są niczym innym jak formą aktywnego spędzania czasu.

Zima na Podhalu

Trasy są tu poza tym, że doskonale oznakowane, to również bogato wyposażone w różnego rodzaju szałasy, bacówki, schroniska PTTK, która goszczą i służą schronieniem. I tu znowu musimy nieco zajrzeć do historii, by poznać dzieje jednego z takich punktów obsługi turystycznej na beskidzkich szlakach.

Na jednej z polan w Gorcach a dokładnie na uroczej Polanie Przysłop na grzbiecie tejże góry nad Rabką Słonem, niejacy bracia Klimińscy, Tadeusz i Jerzy prowadzili już od wiosny 1977 roku budowę kolejnej bacówki PTTK. W końcu września 1977 roku otwarcie Bacówki PTTK na Maciejowej zaszczycili Prezes PTTK – Tadeusz Rycerski i Dyrektor ZGT PTTK – Wojciech Militz. To ciekawe miejsce na relaks, wypoczynek. Do tego miejsca spacerują rzesze kuracjuszy wypoczywających w pobliskiej Rabce Zdrój. Kilka kilometrów dalej znajduje się kolejne urocze schronisko PTTK na Starych Wierchach, o którym też piszemy na naszych stronach.

Stare Wierchy zima

Ofert dla udanych wędrówek po pobliskich szlakach dla każdego jest bez liku. Te kilka możliwych do odbycia tras spacerowych, gdzie nie ma powalonych przez halny drzew, a śnieg nie zagraża nam nagłym zejściem, powinny zainspirować tak spacerujących jak i jeżdżących na nartach lub rowerach. Dostępne schroniska gwarantują miły relaks z widokiem na połyskujące w świetle słońca Tatry.

Zima na Podhalu

Wybierając się w Gorce wybierzmy m.in. trasę:

Z Łopusznej na Jankówki, to wyznaczona ścieżka o charakterze dydaktycznym i turystycznym. Wiedzie przez Gorczański Park Narodowy. Środki transportu publicznego dostępne ze stacji PKS:  

  • Nowy Targ -10 km;
  • Łopuszna-3 km,
  • stacja PKP:
  • Nowy Targ -10 km.
  • Długość ścieżki w km:2.5, czas przemarszu liczony w h:2.5.
  • Trasa wiedzie przez polanę Wysznią i Wychodnią skalną pod Wysznią. 

Z Turbacza na Jaworzynę Kamienicką pójdziemy ścieżką dydaktyczną dalej na szlak turystyczny, który przebiega przez Gorczański Park Narodowy. Zostały one wyznaczone w najwyższych partiach Gorców i prowadzą głównym grzbietem m.in. na jedną z najpiękniejszych gorczańskich polan - Jaworzynę Kamienicką.

Wokół Doliny Poręby, to z kolei propozycja spaceru szlakiem dydaktycznym i trasą turystyczną, w czasie, którego poznać można lasy regla dolnego i strefy przejściowej pomiędzy dolnym a górnym reglem z ich bogatą florą oraz fauną. Tu dowiemy się jak powstały gorczańskie polany i na czym polega ich ochrona czynna. Tematyka ścieżki przybliża historię osadnictwa w rejonie Poręby Wielkiej, a także ukazuje charakter zabudowy zagórzańskiej wsi. Na szczycie Suhory znajduje się jedyne w Polsce górskie obserwatorium astronomiczne.

Dostępne środki komunikacji masowej to: 

  • PKS:Nowy Targ -6,5 km,
  • stacja PKP:Nowy Targ-6,5 km.

 

Zima na Podhalu

 Idąc, podziwiając , rzadko ale jednak przez głowę przelatuje nam myśl- a jak powstały Beskidy? Przecież wszystko musi mieć gdzieś jakiś swój początek.

Latem, gdy krajobraz jest zgoła inny i przez to łatwiejszy do zaobserwowania , bo idąc lub przejeżdżając koło kamieniołomów, widać jak fantastycznie powyginane są tu formy skalne. Jest to tzw. flisz karpacki. 

  • Cofając się może nie nieco ale bardzo dużo, bo jakieś 60 mln. lat , to Beskidów w tym miejscu nie byłoby lecz prastare morze – ocean zwane przez geologów-Tetyda. Zlewisko to, podobnie jak, to dzieje się dzisiaj zasilały rzeki i potoki, które niosły w swoich bystrych nurtach kamienie, piaski, muły. Narastając zalegały na sobie, tworząc z czasem, a było go niemało przez te miliony lat płyty tektoniczne.
  • Już jednak ok. 30 mln. lat temu w okresie tzw. ruchów alpejskich, płyty te wypiętrzyły się i powstały prabeskidy. W szkole uczą nas, że ruchy górotwórcze, to nie tylko pionowy ruch w górę, to też przemieszczanie poziome. Płyty, mówiąc w dużym uproszczeniu wchodziły jedna na drugą, wykrzywiały się i łamały ,tworząc tzw. okna tektoniczne. 

Nowo utworzone góry nie były obojętne na wody, wichry, śniegi, mrozy. Równocześnie góry podnoszą się one wskutek coraz to już słabszych procesów górotwórczych. Tak tworzą się dzisiejsze przełęcze, szczyty, które tak podziwiamy i stawia my sobie za cel naszej eksploracji.

Zima w Tatrach

I jeśli już przy historii jesteśmy, to przywołajmy w pamięci niezwykły, ale i bliższy już nam fakt z naszych dziejów.

Te piękne góry inspirowały niejednego. Mając je, nie sposób było pominąć milczeniem ich chociażby symboliczny wkład w nasze dzieje jako Narodu. Henryk Sienkiewicz w swoim słynnym dziele zwanym Trylogia, z dedykacją "Ku pokrzepieniu serc" w 2 części Potopu pisał, iż Król Polski Jan Kazimierz uciekał przed szwedzką nawałą i życzącym mu zguby bratem na szwedzkim tronie- Karolem Gustawem, gdzieś na południe. Dzielnie stawiając opór za sprawą skonfederowanych chorągwi, Rzeczpospolita powoli otrząsała się z potopu i tak po roku, po wsiach, miasteczkach chodzą już słuchy, że oto król tułacz wraca do Kraju. W drodze przechodzi przez góry, przez łańcuch Karpat, przez Beskidy. Pokonuje górskie przełęcze, gdzie na ratunek króla rzuca się w bój niejaki Babinicz. Król Jan Kazimierz uratowany dziękuje dzielnemu ludowi góralskiemu za przyjście mu z odsieczą. A wracał przez Żywiec, Wadowice – do serca kraju przez Kraków do Warszawy.

Zima na Podhalu

Dzisiaj, co zrozumiałe bardzo trudno jest znaleźć ów parów w Beskidach, opisywany w powieści. Badacze naszej historiografii niestrudzenie szukali tego miejsca i wskazali na Pieniny, gdzie znajduje się Wąwóz Sobczański lub zwany jako Wąwóz Szopczański. Prowadzi przez niego żółty szlak turystyczny ze Sromowiec Niżnych na przełęcz Szopka czyli Chwała Bogu, dalej na Trzy Korony. Niektóre z legend pienińskich właśnie w nim lokalizują to zaskakujące spotkanie wojsk szwedzkich z powracającym królem.

Spacer po Beskidach, to zatem wędrówka rodem z parku jurajskiego ale i spotkania z sienkiewiczowskimi postaciami.

Historia geologii Podhala inspiruje nie od dziś środowiska naukowe. Owocem tego typu prac są mapy prezentujące wyniki badań z różnych dziedzin nauki .Przedsięwzięciu patronuje "Journal of Maps" , które jak podają rzecznicy UJ i AGH ,jako jedyne tego typu czasopismo na rynku w wersji elektronicznej publikuje mapy będące owocem licznych prac naukowych. W tej edycji czasopisma mapa Tatr w wykonaniu polskich naukowców pokonała 10 innych finałowych prac. W werdykcie podkreślono, że „opracowanie to w doskonałej konwencji kartograficznej integruje wyniki badań terenowych i analiz teledetekcyjnych np. obrazów satelitarnych”.


Co ciekawe, mapa przedstawia topografię Tatr podczas ostatniego zlodowacenia –datowanego na ponad 20 tys. lat temu - kiedy to tatrzańskie lodowce osiągnęły maksymalny zasięg. Na uwagę zasługuje fakt - zaznaczyli rzecznicy - że jest to pierwsze takie opracowanie, w którym przedstawiono przestrzenny obraz lodowców w całych Tatrach. Jest to mapa nietypowa, jeśli chodzi o treść, bo pokazuje ślady przeszłych procesów geologicznych i geomorfologicznych (dotyczących rzeźby powierzchni terenu). Część elementów przedstawionych na niej już nie istnieje. Co zyska Turysta chodząc z tą mapą po górach? Dowie się m.in., że w miejscu, w którym stoi, był kiedyś lodowiec , który miały decydujący wpływ na ukształtowanie współczesnej rzeźby wysokogórskiej Tatr. Mapa została wykonana w całości w technice 3D w oparciu o numeryczne modele terenu. - Takie mapy od dawna mają Alpy i są one popularne m.in. w krajach alpejskich. Mapy te pozwalają wyobrazić sobie to, o czym czytamy w różnych opracowaniach naukowych . Model ten jest tak naprawdę podsumowaniem półtorawiecznych badań prowadzonych w Tatrach. Twórcy mapy dr inż. Jerzy Zasadni we współpracy z inż. Andrzejem Świąderem z AGH wykonali również animacje przelotu nad zlodowaconymi Tatrami w oparciu o dane przedstawione na nagrodzonej mapie. 

Autorami opracowania "The Tatra Mountains during the Last Glacial Maximum" są dr inż. Jerzy Zasadni z Wydziału Geologii Geofizyki i Ochrony Środowiska Akademii Górniczo-Hutniczej oraz dr Piotr Kłapyta z Instytutu Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego.


 

Na naszych stronach znajdziecie też Państwo niezbędne informacje, a tam.:



 

Skomentuj i podziel się tym artykułem z innymi na Facebooku- dziękujemy.

Zapraszamy do lektury na temat:

 

 


 

 


 

 

Opracowano z wykorzystaniem doniesien medialnych.
JG.

Rozkład jazdy


Noclegi

Pensjonat BacaPensjonat Baca
Poronin / Nocleg
Serdecznie zapraszamy do naszego ośrodka wypoczynkowego.
Pensjonat RenesansPensjonat Renesans
Zakopane / Nocleg
Zakopiańska gościnność oraz ciepła i przytulna atmosfera.
PENSJONAT BORUTAPENSJONAT BORUTA
Zakopane / Nocleg
Pensjonat Boruta położony jest w centrum Zakopanego.
Restauracje

WILLA MARTAWILLA MARTA
Szczawnica / Nocleg i Restauracja
To najciekawszy budynek pod względem architektonicznym w Szczawnicy.
Pizzeria & Restauracja AdamoPizzeria & Restauracja Adamo
Zakopane / Restauracja
Pizzeria i restauracja „Adamo” to lokal, który od 1995 roku cieszy...
Pensjonat, Restauracja NowakPensjonat, Restauracja Nowak
Łapsze Niżne / Nocleg i Restauracja
Pensjonat i Restauracja „Nowak” położony jest w centrum malowniczego regionu

Warto przeczytać

E-kartki góry