IV Nowotarskie Zimowe Zawody Balonowe o Puchar PCD SALAMI
resetpowiększdrukuj

Niezwykła nekropolia Podhala.

2014-10-27 //Wstecz
Niezwykła nekropolia Podhala.W roku 1931 Stary Cmentarz na Pęksowym Brzyzku został uznany przez wojewódzkiego konserwatora zabytków za zabytek narodowy. Od tego momentu każdy ewentualny pochówek wymaga jego akceptacji.


Każde miasto, wieś ma swoją nekropolię.Wieczny spoczynek znajdują tam Ci, którzy mieszkali, tworzyli, żyli, a którym żyjący chowając ich tam, oddali cześć i szacunek. 



Jest na Podhalu miejsce, gdzie spoczywają Ci, co są w pamięci tych, dla którzy tworzyli rzeczywistość podhalańskiej kultury oraz jej legendę.Gdy odwiedzimy będący najstarszą i najciekawszą nekropolię w Zakopanem, znajdziemy się pośród niespełna 500 grobów, z czego aż połowa to miejsce pochówku osób wielce zasłużonych dla Tatr oraz Podhala. Nagrobki wyróżniają się i artystycznym kształtem,przy czym wiele spośród nich można śmiało nazwać dziełami sztuki. 

Swoje piętno na tych swoistych dziełach sztuki odcisnęli m.in.: 
  • Stanisław Witkiewicz, 
  • Antoni Kenar, 
  • Antoni Rząsa, 
  • Władysław Hasior. 
Artystów tych łączy ponadto jeszcze jedno - spoczywają oczywiście na zakopiańskim cmentarzu.Nekropolię tę założył ksiądz Józef Stolarczyk w 1848 roku, a ziemię ofiarował parafii Jan Pęksa i stąd też wywodzi się nazwa cmentarza. Co do "brzyska"- w gwarze góralskiej oznacza właśnie skrawek gruntu, urwisko.



Ta niewielka nekropolia ma jedną alejkę. Już przy samym wejściu, znajduje się grób Marii Witkiewiczowej, stanowiący też niejako symboliczną mogiłę jej syna, Stanisława Ignacego Witkiewicza. Okazały grobowiec tuż obok, to miejsce spoczynku lekarza i współzałożyciela Muzeum Tatrzańskiego, Władysława Florkiewicza

Wędrując po Pęksowym Brzyzku mamy okazję oddać cześć tym z wielkich polskich literatów jak: 
  • Władysław Orkan, 
  • Kornel Makuszyński, 
  • Kazimierz Przerwa-Tetmajer, 
  • Adam Pach, 
  • Tomasz Gluziński. 

Miejsce wiecznego spoczynku mają tu kolejne legendarne postaci Podhala – 
  • Jan Krzeptowski-Sabała, 
  • doktor Tytus Chałubiński. 


Potomni uhonorowali pomnikami swoich słynnych taterników, a także przewodników tatrzańskich: 
  • Macieja Sieczkę, 
  • Józefa Krzeptowskiego, 
  • Jędrzeja Walę, 
  • Stanisława Gąsienicę-Byrcyna, 
  • Jana Długosza, 
  • Piotra Malinowskiego. 
Usytuowany na cmentarzu drewniany kościółek pw. św. Klemensa swoje początki datuje na lata 1847-1851. Fundatorami byli ówcześni właściciele zakopiańskich dóbr, Klementyna i Edward Homolacsom. Budowy kościółka podjął się cieśla Sebastian Gąsienica Sobczak. Inauguracyjną pierwszą mszę św. odprawił ksiądz proboszcz Józef Stolarczyk.

Cechą charakterystyczną tej budowli jest, że zakopiański kościółek jest jednonawowy, ma wielobocznie zamknięte prezbiterium i wieżę. Wnętrze stanowi ołtarz główny z obrazem Matki Bożej Częstochowskiej a ponadto dwa boczne ołtarze. Świątynię wyjątkowej wartości pracami wzbogacili zakopiańscy artyści: 
  • zobaczymy m.in. drewnianą kratę wg. projektu Antoniego Kenara, 
  • antepedia do ołtarzy dzieła Karola Kłosowskiego i Marię Bujakową, 
  • a także droga krzyżowa według pomysłu Eweliny Pęksowej. 
  • Nadal zachowało się wiele cennych eksponatów, m.in. obraz św. Pawła z przełomu XVIII i XIX w.



Zakopane to kuźnia talentów sportowych i ze szczególnym szacunkiem traktuje swoich bohaterów, którzy rozsławiali Podhale, i Polskę.



Tu też spoczywają znani zakopiańscy sportowcy-narciarze,wielcy patrioci polscy, żołnierze: Stanisław Marusarz, Bronisław Czech i Helena Marusarzówna.

Jedna ze sław sportowych przedwojennego Podhala-Stanisław Marusarz mając bagatela 53 lata skakał na otwarcie Konkursu Czterech Skoczni w Ga-Pa w 1966 r. Jego 30 lat wielkiej sportowej kariery, to ponad 10 tysięcy skoków i około 700 km w powietrzu na nartach. Jakby wziął rozbieg na Wielkiej Krokwi w Zakopanem to skończył by gdzieś w okolicach Gdańska. Gdy w 1938 r. na Mistrzostwach Świata w Lahti odbierał srebro, to powszechna reakcja świata sportowego była po Jego stronie, bowiem oddał i skok dłuższy i lepszy niż rywale.Docenili to też kibice gromko fetując niedoszłego zwycięzcę, a bucząc na zdezorientowanego nominalnego mistrza świata. Taki jest sport, taka jest jego cecha podstawowa-rywalizacja.

Niezłomny hartem, niezwyciężony duchem startując w 1939 r. w Zakopanem na ówcześnie rozgrywanych tam mistrzostwach świata, miał złamany obojczyk. Konkurs ukończył na 5 miejscu w skokach oraz 7 w kombinacji. Wcześniej, bo w 1935 r. na skoczni w Planicy poszybował na olbrzymią jak na ówczesne możliwości techniczne odległość - 97 m.



Podczas zimowych IO z 1936r. wywalczył wspaniałe 5 miejsce,a startował niedysponowany, bo z ciężką przewlekłą grypą. Jest tytularnym i to 22-krotnym mistrzem Polski w pięciu różnych kombinacjach.

Swój ostatni publicznie oddany skok Stanisław Marusarz oddał,tu uwaga, w wieku 66 lat na Wielkiej Krokwi, która odwdzięczyła Mu się obierając Jego imię na swojego patrona. Sportowa karierę przerwała wojenna zawierucha, która i zatrzymała wszelką sportową rywalizację ale i rękami oprawców spod znaku czarnej swastyki, mordowała tych wybitnych przedstawicieli świata sportowego, którzy pełni patriotycznych intencji działali na rzecz wolnej i niepodległej Polski, i ponieśli walcząc o Nią śmierć.

Podczas okupacji Stanisław Marusarz wcielił się w rolę kuriera AK i to wówczas oddał najważniejszy dla siebie skok, skacząc przez okno z celi śmierci.Ten wzór wszelkich cnót, tak w życiu osobistym jak i sportowym pochowany jest właśnie na zakopiańskim cmentarzu na Pęksowym Brzyzku

Jesteś na Podhalu w Zakopanem pomyśl o tym. Chwila spędzona na Pęksowym Brzyzku, będzie pokłonem dla Niego i Jemu podobnym za Ich życie i nierzadko męczeńska śmierć.



Przemierzając Podhale, niejako ocieramy się o niegdysiejszego mistrza. Kilkoro z nich jak- 
  • Wojciech Fortuna- skoczek, mistrz olimpijski z Sapporo z legendarnym skokiem na odległość 111 m, 
  • Józef Łuszczek-to m.in.najlepszy biegacz narciarski z Lahti z roku 1978, 
  • Pałka Krystyna-olimpijka z Turynu i Vancouver,srebrna medalistka mistrzostw świata w biegu pościgowym na 10km, 
  • Ponikwia Katarzyna- olimpijka z Turynu, gdzie zajęła 7m w sztafecie, 
  • Rapacz Andrzej- biathlonista i biegacz narciarski, utytułowany na mistrzostwach świata z lat 1971 i 1975, dwukrotny olimpijczyk-Sapporo i Innsbruck, 
  • Jagna Marczułajtis-Walczak-trzykrotna olimpijka w snowboardzie z Nagano, Lake City i Turynu, mistrzyni Europy,świata,14-krotna mistrzyni Polski, 
  • Paweł Łukaszka - legendarny bramkarz z Podhala Nowy Targ ale i polskiej reprezentacji w hokeja, również najmłodszy polski olimpijczyk z Lake Placid, który z wielkim sukcesem rozegrał 30 spotkań w reprezentacji kraju- obecnie duszpasterz- proboszcz parafii,
przechadza się czasem pośród nas, tu na Podhalu,bardziej lub mniej rozpoznawalni, często jednak jako anonimowi przechodnie. Mija czas, nie mija pamięć o ich wkładzie w poczucie naszej dumy narodowej.



Zakopane i Podhale, to nie tylko Krupówki,Gubałówka, Giewont,Morskie Oko, Kasprowy Wierch, to przede wszystkim orle gniazdo, tu kształcą się i wyrastają pośród Cieni wielkich, tych z Pęksowego Brzyzka, ale i tych nadal tu żyjących, na godnych następców z Biało-Czerwonym Orłem na piersiach.
Doceniamy wielkość, dokonania, jak już Kogoś los zabiera. Wielcy, czy mali, wszyscy za szybko odchodzą.


JG.

Rozkład jazdy


Noclegi

Hotel Willa Pod SkoczniąHotel Willa Pod Skocznią
Zakopane / Nocleg i Restauracja
Wspaniały klimat i doskonała lokalizacja to nasz największy atut.
Pensjonat PstrągPensjonat Pstrąg
Łopuszna / Nocleg i Restauracja
To jedyna na Podhalu restauracja, oferująca ryby z własnej hodowli.
WILLA MARTAWILLA MARTA
Szczawnica / Nocleg i Restauracja
To najciekawszy budynek pod względem architektonicznym w Szczawnicy.
Restauracje

Pizzeria Restauracja PrimaveraPizzeria Restauracja Primavera
Nowy Targ / Restauracja
Restauracja, pizzeria, pub
Willa AltaWilla Alta
Bukowina Tatrzańska / Nocleg i Restauracja
Czarująca willa w najpiękniejszym miejscu widokowym w całej Bukowinie
Restauracja Sport CornerRestauracja Sport Corner
Zakopane / Restauracja
Największa sportowa restauracja w Zakopanem.

Warto przeczytać

E-kartki góry